మెదడులోని రక్తనాళంలో ఏర్పడే ఉబ్బును లేదా బెలూన్ లాంటి వాపును బ్రెయిన్ అనూరిజం అంటారు. దీనిని సెరిబ్రల్ అనూరిజం లేదా ఇంట్రాక్రానియల్ అనూరిజం అని కూడా పిలుస్తారు. బెర్రీ లేదా శాక్యులర్ అనూరిజం అని పిలువబడే ఒక రకమైన అనూరిజం, కాండానికి వేలాడుతున్న బెర్రీ పండులా కనిపిస్తుంది. నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, రక్తనాళం గుండా ప్రవహించే రక్తం, దాని గోడలోని బలహీనమైన ప్రాంతంపై ఒత్తిడిని కలిగించడం వల్ల బ్రెయిన్ అనూరిజంలు ఏర్పడి పెరుగుతాయి. దీనివల్ల బ్రెయిన్ అనూరిజం పరిమాణం పెరగవచ్చు. ఒకవేళ బ్రెయిన్ అనూరిజం నుండి రక్తం స్రవించినా లేదా అది పగిలినా, మెదడులో రక్తస్రావం జరుగుతుంది, దీనిని హెమరేజిక్ స్ట్రోక్ అని అంటారు.
చాలా సందర్భాలలో, బ్రెయిన్ అనూరిజం పగిలిపోవడం అనేది మెదడుకు మరియు దానిని కప్పి ఉంచే పలుచని కణజాలాలకు మధ్య ఉన్న ఖాళీ ప్రదేశంలో జరుగుతుంది. ఈ రకమైన హెమరేజిక్ స్ట్రోక్ను సబరాక్నాయిడ్ హెమరేజ్ అని అంటారు. బ్రెయిన్ అనూరిజంలు సర్వసాధారణం. కానీ చాలా వరకు బ్రెయిన్ అనూరిజమ్స్ తీవ్రమైనవి కావు, ముఖ్యంగా అవి చిన్నవిగా ఉంటే. చాలా బ్రెయిన్ అనూరిజమ్స్ పగలవు. అవి సాధారణంగా లక్షణాలను లేదా ఆరోగ్య సమస్యలను కలిగించవు. చాలా మందిలో, ఇతర అనారోగ్యాల కోసం చేసే పరీక్షల సమయంలో బ్రెయిన్ అనూరిజమ్స్ కనుగొనబడతాయి.
అయితే, ఒకవేళ అనూరిజమ్ పగిలితే అది త్వరగా ప్రాణాంతకంగా మారవచ్చు మరియు దానికి అత్యవసర చికిత్స అవసరం అవుతుంది. ఒకవేళ బ్రెయిన్ అనూరిజమ్ పగలకపోతే, కొంతమందికి చికిత్స సరైనది కావచ్చు. పరిగణించవలసిన అంశాలు చాలా ఉన్నాయి. భవిష్యత్తులో అనూరిజమ్ పగిలే ప్రమాదం కంటే చికిత్స వల్ల కలిగే ప్రమాదం తక్కువగా ఉందని భావిస్తే, అప్పుడు పగలని బ్రెయిన్ అనూరిజమ్కు చికిత్సను సిఫార్సు చేయవచ్చు. మీ చికిత్సా ఎంపికల గురించి మీ వైద్య నిపుణులతో మాట్లాడండి.
రకాలు Types
- శాక్యులార్ అనూరిజమ్ Saccular aneurysm: దీనిని బెర్రీ అనూరిజమ్ అని కూడా పిలుస్తారు, ఈ రకమైన అనూరిజమ్ ఒక తీగకు వేలాడుతున్న బెర్రీ పండులా కనిపిస్తుంది. ఇది ప్రధాన ధమని లేదా దాని శాఖలలో ఒకదాని నుండి బయటకు పొడుచుకువచ్చే గుండ్రని, రక్తంతో నిండిన సంచి. ఇది సాధారణంగా మెదడు అడుగుభాగంలోని ధమనులపై ఏర్పడుతుంది. బెర్రీ అనూరిజం అనేది అత్యంత సాధారణ రకమైన అనూరిజం.
- ఫ్యూసిఫామ్ అనూరిజం Fusiform aneurysm: ఈ రకమైన అనూరిజం ధమని యొక్క అన్ని వైపులా ఉబ్బేలా చేస్తుంది.
- మైకోటిక్ అనూరిజం Mycotic aneurysm: ఈ రకమైన అనూరిజం ఇన్ఫెక్షన్ వల్ల వస్తుంది. మెదడులోని ధమనులకు ఇన్ఫెక్షన్ సోకినప్పుడు, అది ధమని గోడను బలహీనపరుస్తుంది. దీనివల్ల అనూరిజం ఏర్పడవచ్చు.
లక్షణాలు Symptoms
పగిలిపోని చాలా మెదడు అనూరిజాలు, ముఖ్యంగా చిన్నవిగా ఉంటే, లక్షణాలను కలిగించవు. ఇతర అనారోగ్య సమస్యల కోసం చేసే ఇమేజింగ్ పరీక్షల సమయంలో మెదడు అనూరిజమ్లు కనుగొనబడవచ్చు.
ఒకవేళ అనూరిజమ్ పగిలితే, ఇది చాలా తీవ్రమైన పరిస్థితి, సాధారణంగా ఇది తీవ్రమైన తలనొప్పికి కారణమవుతుంది. మరియు పగలని అనూరిజమ్ మెదడు కణజాలం లేదా నరాలపై ఒత్తిడి కలిగిస్తే, అది నొప్పి మరియు ఇతర లక్షణాలకు కారణం కావచ్చు.
పగిలిన అనూరిజమ్ లక్షణాలు Ruptured aneurysm symptoms
అకస్మాత్తుగా వచ్చే తీవ్రమైన తలనొప్పి, పగిలిన అనూరిజమ్ యొక్క ముఖ్య లక్షణం. ఈ తలనొప్పిని ప్రజలు తాము జీవితంలో ఎప్పుడూ అనుభవించని అత్యంత తీవ్రమైన తలనొప్పిగా వర్ణిస్తారు.
తీవ్రమైన తలనొప్పితో పాటు, పగిలిన అనూరిజమ్ యొక్క లక్షణాలు ఇవి కావచ్చు:
- వికారం మరియు వాంతులు.
- మెడ బిగుసుకుపోవడం.
- దృష్టి మసకబారడం లేదా రెండుగా కనిపించడం.
- కాంతికి సున్నితత్వం.
- మూర్ఛ.
- స్పృహ కోల్పోవడం.
- గందరగోళం.
‘రక్తం కారుతున్న’ అనూరిజమ్ లక్షణాలు ‘Leaking’ aneurysm symptoms
కొన్ని సందర్భాల్లో, అనూరిజమ్ నుండి కొద్ది మొత్తంలో రక్తం కారవచ్చు. ఇలా జరిగినప్పుడు, తరచుగా మరింత తీవ్రమైన చీలిక సంభవిస్తుంది. మరింత తీవ్రమైన చీలిక సంభవించడానికి కొన్ని రోజుల లేదా వారాల ముందు లీకులు జరగవచ్చు. లీక్ అవుతున్న బ్రెయిన్ అనూరిజం లక్షణాలలో అకస్మాత్తుగా, అత్యంత తీవ్రమైన తలనొప్పి ఉండవచ్చు, ఇది కొన్ని రోజుల నుండి రెండు వారాల వరకు కొనసాగవచ్చు.
చీలిపోని అనూరిజం లక్షణాలు Unruptured aneurysm symptoms
చీలిపోని బ్రెయిన్ అనూరిజంకు, ముఖ్యంగా అది చిన్నగా ఉంటే, ఎటువంటి లక్షణాలు ఉండకపోవచ్చు. అయితే, పెద్దగా ఉన్న చీలిపోని అనూరిజం మెదడు కణజాలాలు మరియు నరాలపై ఒత్తిడి కలిగించవచ్చు.
చీలిపోని బ్రెయిన్ అనూరిజం లక్షణాలలో ఇవి ఉండవచ్చు:
- ఒక కంటి పైన మరియు వెనుక నొప్పి.
- విశాలమైన కనుపాప.
- దృష్టిలో మార్పు లేదా వస్తువులు రెండుగా కనిపించడం.
- ముఖంలో ఒక వైపు మొద్దుబారడం.
- మూర్ఛలు.
వైద్యుడిని ఎప్పుడు సంప్రదించాలి When to see a doctor
మీకు అకస్మాత్తుగా, అత్యంత తీవ్రమైన తలనొప్పి వస్తే వెంటనే వైద్య సహాయం తీసుకోండి. మీతో ఉన్న వ్యక్తికి అకస్మాత్తుగా తీవ్రమైన తలనొప్పి వచ్చినా, స్పృహ కోల్పోయినా లేదా మూర్ఛ వచ్చినా, 911కు లేదా మీ స్థానిక అత్యవసర నంబర్కు కాల్ చేయండి.
కారణాలు Causes
ధమనుల గోడలు పలచబడటం వల్ల బ్రెయిన్ అనూరిజమ్స్ ఏర్పడతాయి. ధమనులలోని చీలికలు లేదా శాఖల వద్ద అనూరిజమ్స్ తరచుగా ఏర్పడతాయి, ఎందుకంటే రక్తనాళాలలోని ఆ ప్రాంతాలు బలహీనంగా ఉంటాయి. మెదడులో ఎక్కడైనా అనూరిజమ్స్ ఏర్పడగలిగినప్పటికీ, అవి మెదడు అడుగుభాగంలోని ధమనులలో సర్వసాధారణంగా కనిపిస్తాయి.
ప్రమాద కారకాలు Risk factors
ధమని గోడ బలహీనపడటానికి అనేక కారకాలు కారణం కావచ్చు. ఈ కారకాలు బ్రెయిన్ అనూరిజమ్ లేదా అనూరిజమ్ పగిలిపోయే ప్రమాదాన్ని పెంచవచ్చు. ఈ ప్రమాద కారకాలలో కొన్ని కాలక్రమేణా అభివృద్ధి చెందుతాయి, మరికొన్ని పుట్టుకతోనే ఉంటాయి.
ప్రమాద కారకాలు:
- వయస్సు Age: మెదడు రక్తనాళాల ఉబ్బెత్తులు ఏ వయస్సులోనైనా సంభవించవచ్చు. అయితే, ఇవి 30 నుండి 60 సంవత్సరాల మధ్య వయస్సు గల పెద్దలలో ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి.
- మహిళ కావడం Being female: పురుషుల కంటే స్త్రీలలో మెదడు రక్తనాళాల ఉబ్బెత్తులు ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి.
- సిగరెట్ తాగడం Cigarette smoking: మెదడు రక్తనాళాల ఉబ్బెత్తులు ఏర్పడటానికి మరియు అవి పగిలిపోవడానికి ధూమపానం ఒక ప్రమాద కారకం.
- అధిక రక్తపోటు High blood pressure: ఈ పరిస్థితి ధమనులను బలహీనపరుస్తుంది. బలహీనపడిన ధమనులలో రక్తనాళాల ఉబ్బెత్తులు ఏర్పడటానికి మరియు పగిలిపోవడానికి ఎక్కువ అవకాశం ఉంటుంది.
- మాదక ద్రవ్యాల వాడకం, ముఖ్యంగా కొకైన్ వాడకం Drug use, particularly using cocaine: మాదక ద్రవ్యాల వాడకం రక్తపోటును పెంచుతుంది. ఒకవేళ చట్టవిరుద్ధమైన మాదక ద్రవ్యాలను సిరలో ఉపయోగిస్తే, అది ఇన్ఫెక్షన్కు దారితీసి, దానివల్ల రక్తనాళాల ఉబ్బెత్తు ఏర్పడవచ్చు.
- అధికంగా మద్యం సేవించడం Heavy alcohol use: ఇది కూడా రక్తపోటును పెంచుతుంది.
- వంశపారంపర్యంగా వచ్చే సంధాయక కణజాల పరిస్థితులు Inherited connective tissue conditions: ఎహ్లర్స్-డాన్లోస్ సిండ్రోమ్ వంటి వంశపారంపర్యంగా వచ్చే సంధాయక కణజాల పరిస్థితులుఈ పరిస్థితులు రక్తనాళాలను బలహీనపరుస్తాయి.
- పాలీసిస్టిక్ కిడ్నీ వ్యాధి Polycystic kidney disease: ఈ వంశపారంపర్య పరిస్థితి వల్ల మూత్రపిండాలలో ద్రవంతో నిండిన సంచులు ఏర్పడతాయి. ఇది కూడా రక్తపోటును పెంచవచ్చు.
- బృహద్ధమని సంకోచం coarctation of the aorta: ఇరుకైన బృహద్ధమని, దీనిని బృహద్ధమని సంకోచం (కోఆర్క్టేషన్ ఆఫ్ ది అయోర్టా) అని కూడా అంటారు. బృహద్ధమని అనేది గుండె నుండి శరీరానికి ఆక్సిజన్ అధికంగా ఉన్న రక్తాన్ని అందించే పెద్ద రక్తనాళం.
- మెదడు ధమని-సిరల అసాధారణ నిర్మాణం Brain arteriovenous malformation: మెదడు ధమని-సిరల అసాధారణ నిర్మాణం (బ్రెయిన్ ఆర్టెరియోవీనస్ మాల్ఫార్మేషన్), దీనిని బ్రెయిన్ AVM అని కూడా అంటారు. ఈ పరిస్థితిలో, మెదడులోని ధమనులు మరియు సిరలు చిక్కుకుపోతాయి. ఇది రక్త ప్రవాహాన్ని ప్రభావితం చేస్తుంది.
- కుటుంబంలో బ్రెయిన్ అనూరిజం చరిత్ర ఉండటం A family history of brain aneurysm: మీ కుటుంబ సభ్యులలో ఎవరికైనా బ్రెయిన్ అనూరిజం వచ్చి ఉంటే, ఈ ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉంటుంది. ముఖ్యంగా తల్లిదండ్రులు, తోబుట్టువులు లేదా పిల్లలు వంటి ఇద్దరు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మంది సమీప బంధువులకు బ్రెయిన్ అనూరిజం వచ్చి ఉంటే ఈ ప్రమాదం మరింత ఎక్కువగా ఉంటుంది. మీ కుటుంబంలో ఈ సమస్య ఉన్నట్లయితే, బ్రెయిన్ అనూరిజం కోసం పరీక్ష చేయించుకోవడం గురించి మీ వైద్య నిపుణులను అడగండి. కొన్ని రకాల అనూరిజాలు తలకు గాయం అయిన తర్వాత లేదా కొన్ని రకాల రక్త ఇన్ఫెక్షన్ల వల్ల సంభవించవచ్చు.
అనూరిజం పగిలిపోవడానికి గల ప్రమాద కారకాలు: Risk factors for a ruptured aneurysm
అనూరిజం పగిలిపోయే అవకాశాన్ని పెంచే కొన్ని కారకాలు ఉన్నాయి. వాటిలో ఇవి ఉన్నాయి:
- పెద్ద అనూరిజం ఉండటం.
- కొన్ని నిర్దిష్ట ప్రదేశాలలో అనూరిజాలు ఉండటం.
- అనూరిజం అసాధారణ ఆకారంలో ఉండటం లేదా అనూరిజంపై డాటర్ శాక్ అని పిలువబడే ఒక ఉబ్బెత్తు భాగం ఉండటం.
- సిగరెట్లు తాగడం.
- చికిత్స చేయించుకోని అధిక రక్తపోటు ఉండటం.
సంక్లిష్టతలు Complications
బ్రెయిన్ అనూరిజం పగిలినప్పుడు, రక్తస్రావం సాధారణంగా కొన్ని సెకన్ల పాటు మాత్రమే ఉంటుంది. అయితే, ఆ రక్తం చుట్టుపక్కల కణాలకు నేరుగా నష్టం కలిగించగలదు మరియు మెదడు కణాలను చంపగలదు. ఇది పుర్రె లోపల ఒత్తిడిని కూడా పెంచుతుంది. ఒత్తిడి మరీ ఎక్కువగా పెరిగితే, అది మెదడుకు రక్త మరియు ఆక్సిజన్ సరఫరాకు అంతరాయం కలిగించవచ్చు. స్పృహ కోల్పోవడం లేదా మరణం కూడా సంభవించవచ్చు.
అన్యూరిజం పగిలిన తర్వాత తలెత్తే సమస్యలు:
- తిరిగి రక్తస్రావం కావడం Re-bleeding: పగిలిన లేదా లీక్ అయిన అన్యూరిజం నుండి మళ్లీ రక్తస్రావం అయ్యే ప్రమాదం ఉంది. తిరిగి రక్తస్రావం కావడం వల్ల మెదడు కణాలకు మరింత నష్టం జరగవచ్చు.
- మెదడులోని రక్తనాళాలు సన్నబడటం Narrowed blood vessels in the brain: మెదడు అన్యూరిజం పగిలిన తర్వాత, మెదడులోని రక్తనాళాలు సంకోచించి సన్నబడవచ్చు. దీనిని వాసోస్పాజం అంటారు. వాసోస్పాజం ఇస్కీమిక్ స్ట్రోక్కు కారణం కావచ్చు, దీనిలో మెదడు కణాలకు రక్త ప్రసరణ పరిమితం అవుతుంది. దీనివల్ల కణాలకు మరింత నష్టం మరియు క్షీణత సంభవించవచ్చు.
- హైడ్రోసెఫాలస్ Hydrocephalus: మెదడు లోపల ద్రవం పేరుకుపోవడాన్ని హైడ్రోసెఫాలస్ అంటారు. చాలా తరచుగా, మెదడుకు మరియు దానిని కప్పి ఉంచే పలుచని కణజాలాల మధ్య ఉన్న ఖాళీలో బ్రెయిన్ అనూరిజం పగిలిపోతుంది. రక్తం, మెదడు మరియు వెన్నుపాము చుట్టూ ఉండే వెన్నుపాము ద్రవం యొక్క కదలికను అడ్డుకోగలదు. ఫలితంగా, ద్రవం పేరుకుపోవడం మెదడుపై ఒత్తిడిని కలిగిస్తుంది మరియు కణజాలాలను దెబ్బతీస్తుంది.
- సోడియం స్థాయిలో మార్పు Change in sodium level: మెదడులో రక్తస్రావం రక్తంలోని సోడియం సమతుల్యతను దెబ్బతీస్తుంది. రక్తంలో సోడియం స్థాయిలు తగ్గడం వల్ల మెదడు కణాలు ఉబ్బి శాశ్వత నష్టం జరగవచ్చు.
నివారణ Prevention
బ్రెయిన్ అనూరిజమ్లను చాలా సందర్భాలలో నివారించలేము. కానీ మీ ప్రమాదాన్ని తగ్గించుకోవడానికి మీరు కొన్ని మార్పులు చేసుకోవచ్చు. వాటిలో మీరు ధూమపానం చేస్తే మానేయడం కూడా ఒకటి. అలాగే, మీ రక్తపోటు ఎక్కువగా ఉంటే, దానిని తగ్గించుకోవడానికి మీ వైద్య నిపుణులతో కలిసి పనిచేయండి. అధిక మొత్తంలో మద్యం సేవించవద్దు లేదా కొకైన్ వంటి మాదకద్రవ్యాలను ఉపయోగించవద్దు.
నిర్ధారణ Diagnosis
బ్రెయిన్ అనూరిజమ్లను గుర్తించడానికి మరియు నిర్ధారించడానికి ఉపయోగించే స్క్రీనింగ్ పరీక్షలు మరియు విధానాలలో ఇవి ఉన్నాయి:
- సిటీ స్కాన్ CT scan: మెదడులో రక్తస్రావం లేదా మరో రకమైన పక్షవాతాన్ని అంచనా వేయడానికి సాధారణంగా ఉపయోగించే మొదటి పరీక్ష ఈ ప్రత్యేకమైన ఎక్స్-రే. ఈ పరీక్ష మెదడు యొక్క 2D స్లైస్ల వంటి చిత్రాలను ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఒక సిటీ యాంజియోగ్రామ్ మెదడులో రక్త ప్రవాహాన్ని అందించే ధమనుల యొక్క వివరణాత్మక చిత్రాలను సృష్టించగలదు. ఈ పరీక్షలో, రక్త ప్రవాహాన్ని సులభంగా గమనించడానికి వీలుగా సిరలోకి రంగును ఇంజెక్ట్ చేయడం జరుగుతుంది. ఇది అనూరిజం ఉనికిని కూడా గుర్తించగలదు.
- లుంబార్ పంక్చర్, దీనిని స్పైనల్ ట్యాప్ అని కూడా అంటారు Lumbar puncture, known as a spinal tap: మీకు సబరాక్నాయిడ్ హెమరేజ్ అయినట్లయితే, మీ మెదడు మరియు వెన్నెముక చుట్టూ ఉన్న ద్రవంలో ఎర్ర రక్త కణాలు ఉండే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఈ ద్రవాన్ని సెరెబ్రోస్పైనల్ ఫ్లూయిడ్ అంటారు. మీకు అనూరిజం పగిలిన లక్షణాలు ఉండి, సిటీ స్కాన్లో రక్తస్రావానికి ఆధారాలు కనిపించకపోతే, మీ సెరెబ్రోస్పైనల్ ఫ్లూయిడ్ పరీక్ష రోగ నిర్ధారణ చేయడానికి సహాయపడుతుంది. సూదితో మీ వీపు నుండి సెరెబ్రోస్పైనల్ ఫ్లూయిడ్ను తీసే ప్రక్రియను లుంబార్ పంక్చర్ అంటారు.
- ఎంఆర్ఐ MRI: ఈ ఇమేజింగ్ పరీక్ష, మెదడు యొక్క వివరణాత్మక చిత్రాలను రూపొందించడానికి అయస్కాంత క్షేత్రం మరియు రేడియో తరంగాలను ఉపయోగిస్తుంది. ఈ చిత్రాలు 2D లేదా 3D చిత్రాలుగా ఉండవచ్చు మరియు మెదడులో రక్తస్రావం ఉందో లేదో చూపించగలవు. ధమనుల చిత్రాలను వివరంగా తీసే ఒక రకమైన ఎంఆర్ఐని MR యాంజియోగ్రఫీ అంటారు. ఈ రకమైన ఎంఆర్ఐ, అనూరిజం యొక్క పరిమాణం, ఆకారం మరియు స్థానాన్ని గుర్తించగలదు.
- సెరిబ్రల్ యాంజియోగ్రామ్ Cerebral angiogram: ఈ ప్రక్రియలో, కాథెటర్ అని పిలువబడే ఒక సన్నని, వంగునట్టి గొట్టాన్ని ఉపయోగిస్తారు. ఈ కాథెటర్ను సాధారణంగా గజ్జ లేదా మణికట్టులోని ధమనిలోకి చొప్పిస్తారు. ఈ కాథెటర్ మీ గుండెను దాటి మీ మెదడులోని ధమనుల వరకు వెళుతుంది. కాథెటర్లోకి ఎక్కించిన ఒక ప్రత్యేకమైన రంగు పదార్థం, మీ మెదడు అంతటా ఉన్న ధమనులకు ప్రయాణిస్తుంది.
ఆ తర్వాత, వరుస ఎక్స్-రేలు మీ ధమనుల పరిస్థితి గురించిన వివరాలను వెల్లడిస్తాయి మరియు అనూరిజంను గుర్తిస్తాయి. ఇతర రోగనిర్ధారణ పరీక్షలు తగినంత సమాచారాన్ని అందించనప్పుడు, సాధారణంగా సెరెబ్రల్ యాంజియోగ్రామ్ — దీనిని సెరెబ్రల్ ఆర్టెరియోగ్రామ్ అని కూడా పిలుస్తారు — ఉపయోగిస్తారు.
మెదడు అనూరిజమ్ల కోసం స్క్రీనింగ్ Screening for brain aneurysms
పగలని మెదడు అనూరిజమ్ల కోసం స్క్రీనింగ్ సాధారణంగా మీకు అధిక ప్రమాదం ఉన్నప్పుడు మాత్రమే ఉపయోగిస్తారు. మీకు ఈ క్రిందివి ఉన్నట్లయితే, స్క్రీనింగ్ గురించి మీ వైద్య నిపుణులతో మాట్లాడండి:
- మీ కుటుంబంలో మెదడు అనూరిజమ్లు లేదా హెమరేజిక్ స్ట్రోక్ చరిత్ర ఉండటం. ముఖ్యంగా మీ తల్లిదండ్రులు, తోబుట్టువులు లేదా పిల్లలు వంటి ఇద్దరు సమీప బంధువులకు మెదడు అనూరిజమ్ లేదా హెమరేజిక్ స్ట్రోక్లు వచ్చి ఉంటే.
- మీకు మెదడు అనూరిజమ్ వచ్చే ప్రమాదాన్ని పెంచే పరిస్థితి ఉండటం. ఈ రుగ్మతలలో పాలీసిస్టిక్ కిడ్నీ వ్యాధి, బృహద్ధమని సంకోచం (కోఆర్క్టేషన్ ఆఫ్ ది అయోర్టా) లేదా ఎహ్లర్స్-డాన్లోస్ సిండ్రోమ్ వంటివి ఉన్నాయి.
చాలా అనూరిజమ్లు పగలవు. మరియు చాలా మందికి, పగలని అనూరిజమ్ ఎప్పుడూ లక్షణాలను కలిగించదు. కానీ ఒకవేళ అనూరిజమ్ పగిలితే, అనేక అంశాలు దాని ఫలితాన్ని ప్రభావితం చేయవచ్చు, దీనిని రోగ నిరూపణ (ప్రోగ్నోసిస్) అని అంటారు.
వాటిలో ఇవి ఉన్నాయి:
- వ్యక్తి యొక్క వయస్సు మరియు ఆరోగ్యం.
- వ్యక్తికి ఇతర అనారోగ్య పరిస్థితులు ఉన్నాయా లేదా.
- అన్యూరిజం యొక్క పరిమాణం మరియు అది ఉన్న ప్రదేశం.
- ఎంత రక్తస్రావం జరిగింది.
- వైద్య సహాయం అందడానికి ఎంత సమయం పట్టింది.
- అన్యూరిజం పగిలిన వారిలో సుమారు 25% మంది 24 గంటలలోపు మరణిస్తారు. మరో 25% మందికి వచ్చే సమస్యల కారణంగా ఆరు నెలలలోపు మరణం సంభవిస్తుంది.
చికిత్స Treatment
పగిలిన అన్యూరిజంను బాగు చేయడానికి శస్త్రచికిత్స లేదా ఎండోవాస్కులర్ చికిత్స అవసరం. ఎండోవాస్కులర్ చికిత్స అంటే ధమని లోపలి నుండి అన్యూరిజంకు చికిత్స చేయడం. లక్షణాల నుండి ఉపశమనం కలిగించడానికి మీకు చికిత్సలు కూడా ఇవ్వవచ్చు. మీకు పగలని అన్యూరిజం ఉంటే, సాధ్యమయ్యే చికిత్సల గురించి మీ వైద్య నిపుణులతో మాట్లాడండి. అన్యూరిజంకు చికిత్స చేయడం వల్ల కలిగే ప్రమాదం కంటే, దానిని అలాగే వదిలేయడం వల్ల కలిగే ప్రమాదం ఎక్కువ ఉందా అనే దాని గురించి చర్చించండి.
చికిత్స సిఫార్సులు చేసే ముందు మీ వైద్య బృందం పరిగణనలోకి తీసుకునే అంశాలు:
- అన్యూరిజం పరిమాణం, అది ఉన్న ప్రదేశం మరియు దాని మొత్తం స్వరూపం.
- మీ వయస్సు మరియు సాధారణ ఆరోగ్యం.
- కుటుంబంలో అన్యూరిజం పగిలిన చరిత్ర.
- పుట్టుకతో వచ్చే ఆరోగ్య పరిస్థితులు అనూరిజం పగిలిపోయే ప్రమాదాన్ని పెంచుతాయి.
శస్త్రచికిత్స Surgery
పగిలిన మెదడు అనూరిజంను బాగు చేయడానికి రెండు సాధారణ చికిత్సా పద్ధతులు ఉన్నాయి. కొంతమందికి, పగలని అనూరిజంకు చికిత్స చేయడానికి ఈ విధానాలను పరిగణించవచ్చు. అయితే, కొన్ని పగలని అనూరిజంల విషయంలో, చికిత్స వల్ల కలిగే సంభావ్య ప్రయోజనాల కంటే సంభావ్య ప్రమాదాలే ఎక్కువగా ఉండవచ్చు.
సర్జికల్ క్లిప్పింగ్ Surgical clipping
సర్జికల్ క్లిప్పింగ్ అనేది అనూరిజంను మూసివేసే ఒక ప్రక్రియ. న్యూరోసర్జన్ అనూరిజంను చేరుకోవడానికి మీ పుర్రెలోని ఒక భాగాన్ని తొలగిస్తారు. ఆ తర్వాత న్యూరోసర్జన్, అనూరిజంకు రక్తాన్ని సరఫరా చేసే రక్తనాళాన్ని గుర్తిస్తారు. దానిలోకి రక్త ప్రవాహాన్ని ఆపడానికి, సర్జన్ అనూరిజం మెడపై ఒక చిన్న లోహపు క్లిప్ను ఉంచుతారు. సర్జికల్ క్లిప్పింగ్ చాలా ప్రభావవంతంగా ఉంటుంది. సాధారణంగా, క్లిప్ చేసిన అనూరిజాలు తిరిగి రావు. సర్జికల్ క్లిప్పింగ్ వల్ల కలిగే ప్రమాదాలలో మెదడులో రక్తస్రావం లేదా మెదడుకు రక్త ప్రవాహం ఆగిపోవడం వంటివి ఉంటాయి. ఈ ప్రమాదాలు తక్కువగా ఉంటాయి.
సర్జికల్ క్లిప్పింగ్ నుండి కోలుకోవడానికి సాధారణంగా 4 నుండి 6 వారాలు పడుతుంది. పగలని అనూరిజం కోసం సర్జికల్ క్లిప్పింగ్ చేసినప్పుడు, చాలా మంది శస్త్రచికిత్స జరిగిన ఒకటి లేదా రెండు రోజుల తర్వాత ఆసుపత్రి నుండి డిశ్చార్జ్ అవుతారు. పగిలిన అనూరిజం కారణంగా సర్జికల్ క్లిప్పింగ్ చేయించుకున్న వారు, అనూరిజం పగలడం నుండి కోలుకునే వరకు సాధారణంగా చాలా కాలం ఆసుపత్రిలో ఉండవలసి వస్తుంది.
ఎండోవాస్కులర్ చికిత్స Endovascular treatment
ఇది సర్జికల్ క్లిప్పింగ్ కంటే తక్కువ హానికరమైన ప్రక్రియ, మరియు ఇది మరింత సురక్షితమైనది కావచ్చు. ఎండోవాస్కులర్ చికిత్సలో, కాథెటర్ అని పిలువబడే ఒక చిన్న ప్లాస్టిక్ గొట్టాన్ని ధమని ద్వారా పంపి, అనూరిజంను చేరుకుంటారు. కాథెటర్ను మెదడు ధమనులలోకి పంపుతారు. ఆ తర్వాత కాయిల్స్ను అమర్చవచ్చు.
- ఎండోవాస్కులర్ కాయిల్స్ Endovascular coils: ఈ ప్రక్రియలో, ఒక న్యూరోసర్జన్ సాధారణంగా గజ్జ లేదా మణికట్టులోని ధమనిలోకి కాథెటర్ను చొప్పిస్తారు. ఆ తర్వాత సర్జన్ దానిని శరీరం గుండా అనూరిజం వరకు పంపిస్తారు. సర్పిలాకారంలో ఉండే ఒక చిన్న కాయిల్ను అనూరిజం లోపల ఉంచుతారు. ఇది అనూరిజంలోకి రక్తం ప్రవహించకుండా నిరోధిస్తుంది. ఈ కాయిల్ అనూరిజంలో ఉన్న రక్తం గడ్డకట్టేలా కూడా చేస్తుంది.
- ఎండోవాస్కులర్ స్టెంట్లు Endovascular stents: స్టెంట్ అనేది ఒక చిన్న గొట్టం, దీనిని కొన్ని రకాల మెదడు అనూరిజంల కోసం ఎండోవాస్కులర్ కాయిల్తో పాటు ఉపయోగించవచ్చు. ఒక స్టెంట్ కాయిల్ను దాని స్థానంలో పట్టి ఉంచగలదు. సర్జికల్ క్లిప్పింగ్ లాగే, ఎండోవాస్కులర్ చికిత్సలో కూడా మెదడులో రక్తస్రావం లేదా మెదడుకు రక్త ప్రసరణ నిలిచిపోయే ప్రమాదం ఉంది. అలాగే, కాలక్రమేణా అనూరిజం మళ్లీ కనిపించే ప్రమాదం కూడా ఉంది. అలా జరిగితే, ఈ ప్రక్రియను పునరావృతం చేయవలసి రావచ్చు. అన్యూరిజం తిరిగి రాలేదని నిర్ధారించుకోవడానికి మీకు బహుశా తదుపరి ఇమేజింగ్ పరీక్షలు అవసరం కావచ్చు.
ఫ్లో డైవర్షన్ Flow diversion
ఫ్లో డైవర్షన్ అనేది మెదడు అన్యూరిజం చికిత్స కోసం ఉపయోగించే ఒక ఎండోవాస్కులర్ చికిత్సా విధానం. ఈ ప్రక్రియలో, అన్యూరిజం నుండి రక్త ప్రవాహాన్ని మళ్లించడానికి రక్తనాళంలో ఒక స్టెంట్ను ఉంచుతారు. ఈ విధంగా ఉంచే స్టెంట్ను ఫ్లో డైవర్టర్ అంటారు. అన్యూరిజంకు తక్కువ రక్త ప్రవాహం వెళ్లడం వల్ల, అది పగిలిపోయే ప్రమాదం తగ్గుతుంది. అలాగే, ఇది శరీరం కోలుకోవడానికి కూడా వీలు కల్పిస్తుంది. స్టెంట్, అనూరిజంను మూసివేసే కొత్త కణాలను పెంచేలా శరీరాన్ని ప్రేరేపిస్తుంది. ఇతర పద్ధతులతో చికిత్స చేయలేని పెద్ద అనూరిజాలలో మరియు శస్త్రచికిత్స లేదా ప్రామాణిక ఎండోవాస్కులర్ చికిత్సలతో చికిత్స చేయడం మరింత కష్టంగా ఉండే ప్రదేశాలలో ఫ్లో డైవర్షన్ ప్రత్యేకంగా ఉపయోగకరంగా ఉండవచ్చు.
పగిలిన అనూరిజాల కోసం ఇతర విధానాలు Other procedures for ruptured aneurysms
పగిలిన అనూరిజాలకు మరియు ఆ పగులు వల్ల కలిగే సమస్యలకు చికిత్స చేయడానికి ఇతర విధానాలు వీటిని కలిగి ఉండవచ్చు:
యాంజియోప్లాస్టీ Angioplasty: వాసోస్పాజం వల్ల మెదడులో సన్నబడిన రక్తనాళాన్ని వెడల్పు చేసే ప్రక్రియ ఇది. ఈ ప్రక్రియ స్ట్రోక్ను నివారించడంలో కూడా సహాయపడుతుంది.
వెంట్రిక్యులర్ లేదా లంబార్ డ్రైనింగ్ కాథెటర్లు మరియు షంట్ సర్జరీ Ventricular or lumbar draining catheters and shunt surgery: వెంట్రిక్యులర్ లేదా లంబార్ డ్రైనింగ్ కాథెటర్లు మరియు షంట్ సర్జరీ, సెరెబ్రోస్పైనల్ ద్రవం పేరుకుపోవడం వల్ల మెదడుపై కలిగే ఒత్తిడిని తగ్గించగలవు. మెదడు లోపల ద్రవంతో నిండిన ఖాళీ ప్రదేశాలలో కాథెటర్ను ఉంచవచ్చు. లేదా దానిని మెదడు మరియు వెన్నుపాము చుట్టూ ఉన్న ప్రాంతంలో ఉంచవచ్చు. ఈ కాథెటర్ అదనపు ద్రవాన్ని ఒక బయటి సంచిలోకి లేదా మరింత శాశ్వతమైన డ్రైనేజ్ కోసం పొత్తికడుపులోకి పంపిస్తుంది.
పగిలిన బ్రెయిన్ అనూరిజంల కోసం మందులు Medicines for ruptured brain aneurysms
పగిలిన బ్రెయిన్ అనూరిజం తర్వాత లక్షణాలను తగ్గించడానికి మరియు సమస్యలను నియంత్రించడానికి మందులను ఉపయోగించవచ్చు. మందులలో ఇవి ఉండవచ్చు:
నొప్పి నివారణ మందులు Pain relievers: తలనొప్పికి చికిత్స చేయడానికి ఎసిటమినోఫెన్ (టైలెనాల్, ఇతరాలు) వంటి నొప్పి నివారణ మందులను ఉపయోగించవచ్చు.
కాల్షియం ఛానల్ బ్లాకర్లు Calcium channel blockers: రక్తనాళాల గోడల కణాలలోకి కాల్షియం ప్రవేశించకుండా నిరోధిస్తాయి. ఈ మందులు రక్తనాళాలు సన్నబడటం వలన కలిగే లక్షణాల ప్రమాదాన్ని తగ్గించగలవు, దీనిని వాసోస్పాజం అని అంటారు. వాసోస్పాజం అనేది అనూరిజం పగలడం వలన కలిగే ఒక సంక్లిష్టత కావచ్చు.
ఈ మందులలో ఒకటైన నిమోడిపైన్ (నైమలైజ్), రక్త ప్రసరణ సరిపోకపోవడం వలన ఆలస్యంగా మెదడుకు కలిగే గాయం ప్రమాదాన్ని తగ్గిస్తుందని నిరూపించబడింది. అనూరిజం పగలడం వలన సబరాక్నాయిడ్ హెమరేజ్ తర్వాత ఇది సంభవించవచ్చు.
రక్తనాళాలను విస్తరింపజేయడానికి మందులు Medicines to open blood vessels: రక్తనాళాలను వ్యాకోచింపజేయడానికి ఒక మందును ఇవ్వవచ్చు. దీనిని చేతిలో IV ద్వారా గానీ లేదా కాథెటర్ ద్వారా నేరుగా మెదడుకు రక్తాన్ని సరఫరా చేసే ధమనులలోకి గానీ ఇవ్వవచ్చు. ఇది రక్తం స్వేచ్ఛగా ప్రవహించేలా చేయడం ద్వారా పక్షవాతాన్ని నివారించడంలో సహాయపడుతుంది. వాసోడైలేటర్లు అని పిలువబడే మందులను ఉపయోగించి కూడా రక్తనాళాలను విస్తరింపజేయవచ్చు.
మూర్ఛ నిరోధక మందులు Anti-seizure medicines: అనూరిజం పగలడం వలన వచ్చే మూర్ఛలకు చికిత్స చేయడానికి మూర్ఛ నిరోధక మందులను ఉపయోగించవచ్చు. సాధారణంగా మూర్ఛ రాకపోతే ఈ మందులను ఇవ్వరు. మెదడు రక్తనాళం ఉబ్బి పగిలిన తర్వాత పునరావాస చికిత్సను ఉపయోగించవచ్చు. సబ్అరాక్నాయిడ్ రక్తస్రావం వలన మెదడుకు కలిగే నష్టం, నైపుణ్యాలను తిరిగి నేర్చుకోవడానికి శారీరక, వాక్ మరియు వృత్తిపరమైన చికిత్సల అవసరాన్ని కలిగించవచ్చు.
పగలని మెదడు రక్తనాళ ఉబ్బరాలకు చికిత్స Treating unruptured brain aneurysms
పగలని మెదడు రక్తనాళ ఉబ్బరాన్ని మూసివేయడానికి సర్జికల్ క్లిప్, ఎండోవాస్కులర్ కాయిల్ లేదా ఫ్లో డైవర్టర్ను ఉపయోగించవచ్చు. ఇది భవిష్యత్తులో అది పగలడాన్ని నివారించడంలో సహాయపడుతుంది. అయితే, పగలని కొన్ని అనూరిజమ్లలో పగిలిపోయే ప్రమాదం చాలా తక్కువగా ఉండవచ్చు, మరియు ఈ ప్రక్రియల వల్ల కలిగే సంభావ్య ప్రయోజనాల కంటే తెలిసిన ప్రమాదాలే ఎక్కువగా ఉండవచ్చు.
న్యూరోసర్జన్ లేదా ఇంటర్వెన్షనల్ న్యూరోరేడియాలజిస్ట్తో కలిసి పనిచేసే న్యూరాలజిస్ట్, ఈ చికిత్స మీకు సరైనదో కాదో నిర్ణయించుకోవడంలో సహాయపడగలరు.
జీవనశైలి, ఇంటి నివారణలు Lifestyle and home remedies
మీకు పగలని బ్రెయిన్ అనూరిజమ్ ఉన్నట్లయితే, ఈ జీవనశైలి మార్పులు చేసుకోవడం ద్వారా అది పగిలే ప్రమాదాన్ని మీరు తగ్గించుకోవచ్చు:
సిగరెట్లు తాగవద్దు Don’t smoke cigarettes: మీరు సిగరెట్లు తాగితే, మీ వైద్య నిపుణులతో మాట్లాడండి. మీరు మానేయడానికి సహాయపడే వ్యూహాలు లేదా చికిత్సా కార్యక్రమాన్ని వారు సూచించగలరు.
అదుపులో రక్తపోటు Manage your blood pressure: మీకు అధిక రక్తపోటు ఉన్నట్లయితే, దానిని అదుపులో ఉంచుకోండి.
ఆరోగ్యకరమైన ఆహారం తీసుకోండి మరియు వ్యాయామం చేయండి Eat a healthy diet and exercise: ఆహారం మరియు వ్యాయామంలో మార్పులు రక్తపోటును తగ్గించడంలో సహాయపడతాయి. మీకు సరైన మార్పుల గురించి మీ వైద్య నిపుణులతో మాట్లాడండి.
మితంగా మద్యపానం Don’t use alcohol in excess: అతిగా మద్యం సేవించవద్దు.
వినోదభరితమైన మత్తుపదార్థాలకు దూరం Don’t use recreational drugs: కొకైన్, మెథాంఫేటమిన్ లేదా ఇతర మత్తుపదార్థాలను వినోదం కోసం ఉపయోగించవద్దు. ఒకవేళ మీరు ఈ మత్తుపదార్థాలను వాడుతూ, వాటిని మానేయాలనుకుంటే, మీ వైద్య నిపుణుడితో మాట్లాడండి.
చివరిగా.!
చాలా మెదడు రక్తనాళాల ఉబ్బులు (అన్యూరిజమ్స్) చిన్నవిగా మరియు లక్షణరహితంగా ఉన్నప్పటికీ, మీ ఆరోగ్యం మరియు భద్రత కోసం సంభావ్య హెచ్చరిక సంకేతాలను అర్థం చేసుకోవడం చాలా ముఖ్యం. మీకు లేదా మీ ప్రియమైన వారికి అకస్మాత్తుగా, తీవ్రమైన తలనొప్పి లేదా ఇతర నాడీ సంబంధిత లక్షణాలు కనిపిస్తే, వెంటనే అత్యవసర వైద్య సహాయం తీసుకోండి. అతి తక్కువ కోతతో చేసే ఎండోవాస్కులర్ విధానాలు మరియు సర్జికల్ క్లిప్పింగ్ వంటి ఆధునిక చికిత్సా పద్ధతులు, చాలా మంది రోగులకు ఫలితాలను గణనీయంగా మెరుగుపరిచాయి. అధిక రక్తపోటు మరియు ధూమపానం వంటి మార్చగల ప్రమాద కారకాలను నియంత్రించడం ద్వారా, మీరు మీ రక్తనాళాల ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవడానికి ముందుజాగ్రత్త చర్యలు తీసుకోవచ్చు. మీ వ్యక్తిగత ప్రమాద వివరాలను చర్చించడానికి మరియు మీ నిర్దిష్ట అవసరాలకు అనుగుణంగా పర్యవేక్షణ ప్రణాళికను రూపొందించడానికి ఎల్లప్పుడూ న్యూరాలజిస్ట్ లేదా న్యూరోసర్జన్ను సంప్రదించండి.
