ఫ్యాటీ లీవర్: మద్యరహిత కారణాలతో కాలేయానికి పెరుగుతున్న ముప్పు - Fatty Liver: Growing Threat Of Non-Alcoholic Liver Damage

మన ఆరోగ్యం మన చేతుల్లోనే ఉందని మన పెద్దలతో పాటు వైద్యులు కూడా చెబుతున్నారు. మన చేతి ఐదు వేళ్లు, నోటికి ఏమి అందిస్తున్నాయి అన్న దానిపై, మన ఆరోగ్యం ఆధారపడి ఉందని చెబుతున్నారు. వారి మాటలను తూచా తప్పకుండా పాటించే తరం పోయి.. కాసింత మినహాయింపులు తీసుకునే తరం వచ్చింది. ఇలా తరాలు మారుతూ.. నయనాలకు ఆకర్షనీయంగా, జిహ్వకు రుచికరంగా ఉన్న అహారమే కావాలనే తరం వచ్చింది. ఆరేళ్ల క్రితం కరోనా వైరస్ వంటి మహమ్మారి తన ప్రభావాన్ని చాటిన తరుణంలో ఇంటి ఆహారాలను మాత్రమే తీసుకున్న ప్రజలు ఇప్పుడు తమ పంథా మార్చి కేవలం బయటి ఆహారాలకు మాత్రమే అలవాటు పడిన నేపథ్యంలో ఇది సరికొత్త అరోగ్య సమస్యలకు కారణమవుతోంది. జీర్ణక్రియ మందగించడం, మలబద్దకం, వంటి అనారోగ్యాలతో పాటు కాలేయ ఆరోగ్యం కూడా ప్రమాదంలోకి నెట్టబడుతుంది.

కాలేయానికి ముప్పుతెచ్చే వీధి ఆహారాలు:        Street Foods That Threaten the Liver:

బయటి ఆహారాలకు కాలేయ ఆరోగ్యానికి సంబంధం ఏమిటీ.? వీధి ఆహారాలు తీసుకోవడం వల్ల కాలేయానికి కష్టం కలగడం ఏమిటీ? మద్యం త్రాగడం వల్ల కదా.. కాలేయానికి ప్రమాదం, కానీ ఆహారాలతో అంటున్నారేంటీ… అన్న సందేహాలు వస్తున్నాయా.? నిజమే.. కాలేయం శరీరంలో అత్యంత ముఖ్యమైన అవయవం. ఒకటి, రెండు కాదు ఏకంగా నాలుగు వందలకు పైగా శరీర క్రియలను కాలేయం చేస్తుందంటే నమ్మగలరా? కాలేయం గురించి తెలిసిన విద్యార్థులు, అక్షరాస్యులు, ముఖ్యంగా నగర, పట్టణవాసులు కూడా దానిని పట్టించుకోకుండా యదేశ్చగా వీధి ఆహారాలను తీసుకోవడం.. ఇక ఇప్పుడు ఇంటి వద్దకే చేరే వేసే సౌకర్యాలు రావడంతో.. అధికంగా అర్ఢర్ చేసిన ఆహారాలు తీసుకుని అనారోగ్యం పాలవుతున్నారు. ఇవాళ ప్రపంచ కాలేయ దినోత్సవాన్ని పురస్కరించుకుని కాలేయానికి సంబంధించిన మద్యరహిత అనారోగ్యంపై ఈ ఆర్టికల్ మరిన్ని విషయాలు పరిశీలిద్దాం.

వైద్యరంగం దినదిన ప్రవర్తమానంగా బాసిల్లుతున్న ఈ రోజుల్లోనూ కాలేయానికి సంబంధించి ప్రత్యేక వైద్యకోర్సులు, వైద్యులు అందుబాటులోకి వచ్చినా.. ఇంకా అనేక అంశాలను కనుగొనే దశలోనే ఉన్నాం. కాలేయం అనారోగ్యం అనగానే చాలా దశాబ్దాలుగా మద్యపానం కారణంగానే సంభవిస్తుందని భావించాం. ఎందుకంటే కాలేయ వ్యాధికి, మద్యపానానికి మధ్య దగ్గరి సంబంధం ఉందని భావించారు. ఇక కొందరిలో మద్య రహిత ఫ్యాటీ లీవర్ వ్యాధి కూడా ఉత్పన్నమైయ్యంది. ఇక తాజాగా మరో కొత్త రకం కాలేయ వ్యాధి కూడా నిశబ్దంగా ప్రబలుతోంది. దీంతో కాలేయ వ్యాధి ఎక్కువగా మద్యం తాగడంతోనే వస్తుందనే పరిస్ధితులు పోయి.. వీధి ఆహారాలు తిన్నా కూడా కాలేయ సమస్యలు ఉత్పన్నం అవుతాయని వైద్యపరిశోధనలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.

ఎంఏఎస్ఎల్డి అంటే ఏమిటీ?                 What is MASLD?

అరుదుగా లేదా అస్సలు మద్యం సేవించని వారిలో కూడా వైద్యులు కాలేయ వ్యాధిని ఎక్కువగా నిర్ధారిస్తున్నారు. ‘మెటబాలిక్ డిస్ఫంక్షన్-అసోసియేటెడ్ స్టియాటోటిక్ లివర్ డిసీజ్’ (ఎంఏఎస్ఎల్డి MASLD) అని పిలవబడే ఈ పరిస్థితి, ప్రపంచవ్యాప్తంగా అత్యంత సాధారణ కాలేయ రుగ్మతలలో ఒకటిగా ఆవిర్భవించింది. మద్యం సేవించేవారిలో కాలేయ సమస్య యధాతథంగా ఉన్నా.. మద్యం సేవించని వారిలో కూడా కాలేయ నష్టం ఇప్పుడు ఎలా ఒక నిశ్శబ్ద సమస్యగా మారుతోంది. దీనిని అర్థం చేసుకోవడానికి, కాలేయ రుగ్మతలను నయం చేసే సీనియర్ వైద్యులు, హెపటాలజీ & ఇంటిగ్రేటెడ్ లివర్ కేర్ నిపుణులు డాక్టర్ నవీన్ గుంజును సంప్రదించగా ఆయన పలు ఆశ్చర్యకర విషయాలను ప్రస్తావించారు.

ఎక్కువ మొత్తంలో మద్యం సేవించని వ్యక్తులలో కాలేయంలో అదనపు కొవ్వు పేరుకుపోయినప్పుడు ‘మెటబాలిక్ డిస్ఫంక్షన్-అసోసియేటెడ్ స్టియాటోటిక్ లివర్ డిసీజ్’ (MASLD) సంభవిస్తుంది. కాలేయంలో ఎక్కువ మొత్తంలో కొవ్వు పేరుకుపోవడానికి శారీరక శ్రమ లేకపోవడం, ప్రాసెస్ చేసిన ఆహారాలు మరియు అదనపు చక్కెరలు కలిగిన అనారోగ్యకరమైన ఆహారపు అలవాట్లు కారణం. సహజంగా వీటి ద్వారా ముందుగా ఊబకాయం, మధుమేహం వంటి రుగ్మతలు సంభవించి, కాలక్రమేనా అధిక కొలెస్ట్రాల్ స్థాయిలు, గుండె జబ్బులు, మూత్రపిండాల సంబంధిత వ్యాధులు కూడా తలెత్తుతాయి. ఆధునిక జీవనశైలి విధానాలే వీటికి కారకాలు.

కాలేయ కొవ్వు ఎలా ఏర్పడుతుంది?       How does liver fat form?

శరీరానికి అవసరమైన దానికంటే ఎక్కువ కేలరీలు, ముఖ్యంగా శుద్ధి చేసిన కార్బోహైడ్రేట్ల నుండి అందినప్పుడు, అది ఆ అదనపు కేలరీలను కొవ్వుగా మారుస్తుంది. ఈ కొవ్వు కాలక్రమేణా కాలేయంలో పేరుకుపోతుంది. నిశబ్దంగా పెరుగుతూ ప్రాణాంతకంగా పరణమిస్తూ.. ఆకస్మాత్తుగా అనారోగ్యం పాలుచేస్తుంది. ఈ పరిస్థితితో ఉన్న అతిపెద్ద సవాళ్లలో ఒకటి ఏమిటంటే, ఇది తరచుగా ఎటువంటి లక్షణాలు లేకుండా అభివృద్ధి చెందుతుంది. చాలా మందిలో ప్రారంభ దశలలో ఎలాంటి లక్షణాలు కనిపించవు. అనేక సందర్భాల్లో, సాధారణ ఆరోగ్య పరీక్షల సమయంలో, ఇమేజింగ్ ద్వారా కాలేయ ఎంజైమ్‌ల అసాధారణ స్థాయిలు లేదా కాలేయంలో కొవ్వు మార్పులు గుర్తించినప్పుడు, ఇది యాదృచ్ఛికంగా బయటపడుతుంది.

కాగా, ఇది అధిక బరువు ఉన్న వ్యక్తులకే పరిమితం అని చాలా మంది భావిస్తుంటారు. కానీ ఈ కాలేయ రుగ్మత ఒబెసిటీ (అధిక బరువు) లేని వారిలో కూడా సంభవిస్తుంది. సాధారణ శరీర బరువు ఉన్న వ్యక్తులు కూడా అంతర్లీన జీవక్రియ సమస్యల కారణంగా ఫ్యాటీ లివర్‌ను అభివృద్ధి చేసుకోవచ్చు. ఈ పరిస్థితిని కొన్నిసార్లు “లీన్ ఫ్యాటీ లివర్” అని కూడా పిలుస్తారు. కేవలం శరీర బరువు మాత్రమే కాకుండా, జీవక్రియ ఆరోగ్యం కూడా కీలక పాత్ర పోషిస్తుందని ఇది స్పష్టం చేస్తుంది. చాలా మంది వ్యక్తులలో ఈ వ్యాధి స్థిరమైన రూపంలో ఉండవచ్చు, కానీ కొందరిలో ఇది కాలేయ వాపు మరియు నష్టంతో కూడిన మరింత తీవ్రమైన పరిస్థితికి దారితీయవచ్చు. చికిత్స చేయకుండా వదిలేస్తే, కాలక్రమేణా ఇది మచ్చలు (సిర్రోసిస్), కాలేయ వైఫల్యం లేదా కాలేయ క్యాన్సర్‌కు కూడా దారితీయవచ్చు.

ఎంఏఎస్ఎల్డి ప్రారంభలక్షణాలు.. చికిత్స  MASLD: Initial Symptoms and Treatment

ప్రారంభ లక్షణాలు ఏవైనా ఉంటే, అవి తరచుగా తేలికపాటివిగా మరియు నిర్దిష్టంగా ఉండవు. ఉదాహరణకు అలసట, నీరసం లేదా కడుపులో అస్పష్టమైన అసౌకర్యం వంటివి ఉంటాయి. వీటిని సులభంగా విస్మరించవచ్చు. ఈ పరిస్థితి యొక్క పెరుగుతున్న ప్రాబల్యం ఒక ప్రధాన ప్రజా ఆరోగ్య సమస్యగా మారుతోంది. ముఖ్యంగా భారతదేశం వంటి దేశాలలో మారుతున్న జీవనశైలి ఊబకాయం మరియు మధుమేహం పెరగడానికి దారితీసింది. ఈ పరిస్థితి కాలేయంపై ప్రభావం చూపడమే కాకుండా, గుండె జబ్బులు మరియు ఇతర జీవక్రియ సంబంధిత సమస్యల ప్రమాదాన్ని కూడా పెంచుతుంది. ఆశాజనకమైన వార్త ఏమిటంటే, ప్రారంభ దశలో ఉన్న ఫ్యాటీ లివర్ వ్యాధిని తరచుగా నయం చేయవచ్చు. సమతుల్య ఆహారం తీసుకోవడం, క్రమం తప్పకుండా శారీరక వ్యాయామం చేయడం, ఆరోగ్యకరమైన బరువును పాటించడం, రక్తంలో చక్కెర, కొలెస్ట్రాల్ స్థాయిలను నియంత్రించడం వంటి సాధారణ జీవనశైలి మార్పులు గణనీయమైన మార్పును తీసుకురాగలవు.

NAFLD వర్సెస్ MASLD             NAFLD Vs MASLD

NAFLD (నాన్-ఆల్కహాలిక్ ఫ్యాటీ లివర్ డిసీజ్) మరియు MASLD (మెటబాలిక్ డిస్ఫంక్షన్-అసోసియేటెడ్ స్టియాటోటిక్ లివర్ డిసీజ్) అనే పదాలు కాలేయంలో అదనపు కొవ్వు పేరుకుపోవడం అనే ఒకే మూల పరిస్థితిని వివరిస్తాయి. జూన్ 2023లో, ప్రపంచవ్యాప్త కాలేయ సంఘాలు అధికారికంగా కొత్త “MASLD” నామకరణం వైపు మారాయి. ఇది కేవలం పేరు మార్పు మాత్రమే కాదు, ఇది రోగనిర్ధారణ ప్రమాణాలను “మినహాయింపు”గా కాకుండా మరింత “నిర్ధారణ” పరంగా ఉండేలా పునర్నిర్వచించింది. NAFLD నుండి MASLDకి మారడానికి గల ముఖ్య ఉద్దేశ్యం, కళంకం కలిగించే భాషను (“ఆల్కహాలిక్” అనే పదం) తొలగించడం మరియు వ్యాధి యొక్క అంతర్లీన కారణాన్ని మరింత కచ్చితంగా ప్రతిబింబించడం.

కీలక నిర్ధారణ వ్యత్యాసాలు                     Key Diagnostic Differences

పాత పేరు నాన్-ఆల్కహాలిక్ ఫ్యాటీ లివర్ డిసీజ్ NAFLDని కోత్తగా మెటబాలిక్ డిస్ఫంక్షన్-అసోసియేటెడ్ స్టియాటోటిక్ లివర్ డిసీజ్ గా పేరు మార్చారు. అయితే MASLD అనేది జీవక్రియ లోపం వల్ల సంభవించే కాలేయ పరిస్ధితిని సూచించగా, NAFLDకి ప్రదాన కారణం కాలేయంలో మద్యరహితంగా కొవ్వు పేరుకుపోవడం. ఈ రెండు పరిస్థితులకు కీలకమైన నిర్ధారణ వ్యత్యాసాలు ఉన్నాయి. అత్యంత ముఖ్యమైన “యాంత్రిక” వ్యత్యాసం, వైద్యుడు నిర్ధారణను ఎలా ధృవీకరిస్తాడు అనే దానిలో ఉంది. NAFLDగా నిర్ధారణ కావాలంటే, మీ కాలేయంలో కొవ్వు ఉండాలి మరియు మీరు అధికంగా మద్యం సేవించకూడదు, ఇతర కాలేయ వ్యాధులను తోసిపుచ్చాలి. మీరు చేయని పనుల ఆధారంగా దీనిని నిర్వచించారు.

MASLDగా నిర్ధారణ కావాలంటే, హెపాటిక్ స్టీటోసిస్ (కాలేయంలో కొవ్వు)తో పాటు, ఈ క్రింది ఐదు కార్డియోమెటబాలిక్ ప్రమాద కారకాలలో కనీసం ఒకటి ఉండాలి:

• అధిక బాడీ మాస్ ఇండెక్స్ (BMI) లేదా నడుము చుట్టుకొలత.
• ప్రీ-డయాబెటిస్ లేదా టైప్ 2 డయాబెటిస్ (అధిక ఫాస్టింగ్ గ్లూకోజ్ లేదా HbA1c).
• అధిక రక్తపోటు (హైపర్‌టెన్షన్).
• అధిక ప్లాస్మా ట్రైగ్లిజరైడ్స్.
• తక్కువ HDL కొలెస్ట్రాల్ (“మంచి” కొలెస్ట్రాల్).

  

కొత్త ఉప-వర్గం: MetALD                   The New Sub-Category: MetALD

పాత NAFLD పదం యొక్క అతిపెద్ద పరిమితులలో ఒకటి, జీవక్రియ సమస్యలు (మధుమేహం వంటివి) ఉండి, అదే సమయంలో మితంగా మద్యం సేవించే వారిని ఎలా వర్గీకరించాలి అనేది. వారు “మద్యపానం చేయనివారు” లేదా “మద్యపాన సంబంధిత” వర్గాలలో స్పష్టంగా సరిపోలేదు. వీరి కోసం కొత్త విధానం MetALDని ప్రవేశపెట్టింది. MASLD ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా ఉంటూ, MASLD పరిమితి (సాధారణంగా మహిళలకు రోజుకు 20–50 గ్రాములు మరియు పురుషులకు రోజుకు 30–60 గ్రాములు) కంటే ఎక్కువ ఆల్కహాల్‌ను కూడా తీసుకునే వ్యక్తులను ఇది వివరిస్తుంది. ఆల్కహాల్ మరియు జీవక్రియ ఆరోగ్యం ఎలా పరస్పరం చర్య జరిపి కాలేయ నష్టాన్ని కలిగిస్తాయనే దానిపై మరింత సూక్ష్మమైన అవగాహనను ఇది అందిస్తుంది.

ముదిరిన దశలు: MASH vs. NASH      Advanced Stages

ఈ వ్యాధి యొక్క ముదిరిన రూపంలో, కాలేయం కేవలం కొవ్వుతో నిండిపోవడమే కాకుండా, వాపు మరియు నష్టానికి కూడా గురవుతుంది, దీనికి కూడా ఈ విధంగా పేరు మార్చబడింది:

పాతది: NASH (నాన్-ఆల్కహాలిక్ స్టీటోహెపటైటిస్)

కొత్తది: MASH (మెటబాలిక్ డిస్ఫంక్షన్-అసోసియేటెడ్ స్టీటోహెపటైటిస్)

చివరగా.!

కాలేయ వ్యాధి అనేది ఇకపై కేవలం మద్యపానానికి సంబంధించినది కాదు. నిశ్శబ్దంగా ఉంటూనే, రోజురోజుకు సర్వసాధారణం అవుతున్న ఈ పరిస్థితిని నివారించడానికి అవగాహన, ముందస్తుగా గుర్తించడం, మరియు సకాలంలో జీవనశైలి మార్పులు చేసుకోవడం కీలకం. NAFLD నుండి MASLDకి మారడం అనేది కేవలం పదాల మార్పు మాత్రమే కాదు, ఇది జీవక్రియ ఆరోగ్యానికి కాలేయం ఒక కేంద్ర బిందువు అని గుర్తించడంలో ఇది ఒక కీలకమైన మార్పు.

ఈ పరిస్థితి తరచుగా దాని ప్రారంభ దశలలో లక్షణరహితంగా ఉంటుంది కాబట్టి, సిర్రోసిస్ లేదా కాలేయ వైఫల్యానికి దారితీయకుండా నిరోధించడానికి చురుకైన స్క్రీనింగ్ మరియు జీవనశైలి నిర్వహణే ఉత్తమ రక్షణ మార్గాలు. కేవలం శరీర బరువుపై కాకుండా, రక్తంలో చక్కెర మరియు లిపిడ్ స్థాయిల వంటి జీవక్రియ సూచికలపై దృష్టి పెట్టడం ద్వారా, మనం ప్రమాదంలో ఉన్నవారిని మరింత మెరుగ్గా గుర్తించగలం మరియు కాలేయ నష్టం శాశ్వతం కాకముందే దానిని నయం చేయడానికి అవసరమైన ఆహార మరియు వైద్యపరమైన చర్యలను అమలు చేయగలము.