చాగస్ వ్యాధి: కారకాలు, లక్షణాలు, చికిత్స - Chagas disease: Causes, Symptoms and Treatment

చాగస్ వ్యాధి అనేది ట్రైపనోసోమా క్రూజీ అనే పరాన్నజీవి సంక్రమణ వలన కలిగే ఒక అనారోగ్యం. ఈ పరాన్నజీవి ట్రైయాటోమైన్ అనే కీటకం యొక్క మలంలో ఉంటుంది. ఈ కీటకాలను రెడువిడ్ అని కూడా పిలుస్తారు. ఇవి మనుషుల ముఖాలను కుట్టే స్వభావం కలిగి ఉండటం వల్ల వీటిని “కిస్సింగ్ బగ్స్” అని కూడా పిలవవచ్చు. చాగస్ వ్యాధి దక్షిణ అమెరికా, మధ్య అమెరికా మరియు మెక్సికోలలో సాధారణంగా కనిపిస్తుంది. అరుదుగా, చాగస్ వ్యాధి దక్షిణ అమెరికాలో కూడా కనుగొనబడింది.

అమెరికన్ ట్రైపనోసోమియాసిస్ అని కూడా పిలువబడే చాగస్ వ్యాధి ఎవరికైనా సోకవచ్చు. చికిత్స చేయకపోతే, చాగస్ వ్యాధి తీవ్రమైన గుండె మరియు జీర్ణ సమస్యలకు కారణమవుతుంది. సంక్రమణ యొక్క మొదటి దశలో, చాగస్ వ్యాధి చికిత్స యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యం పరాన్నజీవిని చంపడం. ఎందుకంటే ఆ తరువాత, పరాన్నజీవిని చంపడం సాధ్యం కాదు. ఇక ఆ తరువాతి దశలో చికిత్స లక్షణాలను నియంత్రించడంపై దృష్టి పెడుతుంది. సంక్రమణను నివారించడానికి కూడా మార్గాలు ఉన్నాయి.

లక్షణాలు                           Symptoms

చాగస్ వ్యాధి అకస్మాత్తుగా, స్వల్పకాలిక అనారోగ్యానికి కారణం కావచ్చు. ఈ రకమైన అనారోగ్యాన్ని తీవ్రమైన అనారోగ్యం (acute) అని అంటారు. లేదా ఇది దీర్ఘకాలిక, తీవ్రమైన వ్యాధిగా మారవచ్చు. రెండు దశలలోనూ లక్షణాలు లేకుండా ఉండవచ్చు. లేదా ఏ దశలోనైనా ప్రాణాంతక లక్షణాలు ఉండవచ్చు.

తీవ్ర దశ                            Acute phase

చాగస్ వ్యాధి యొక్క తీవ్ర దశ వారాలు లేదా నెలల పాటు ఉంటుంది. దీనికి తరచుగా ఎలాంటి లక్షణాలు ఉండవు. ఒకవేళ లక్షణాలు ఉంటే, అవి చాలావరకు తేలికపాటివిగా ఉంటాయి. వాటిలో ఇవి ఉండవచ్చు:

• సంక్రమణ ప్రదేశంలో వాపు.
• జ్వరం.
• అలసట.
• దద్దుర్లు.
• శరీర నొప్పులు.
• కనురెప్పల వాపు.
• తలనొప్పి.
• ఆకలి లేకపోవడం.
• వికారం, విరేచనాలు లేదా వాంతులు.
• గ్రంధుల వాపు.
• కాలేయం లేదా ప్లీహం పెద్దగా అవ్వడం.

తీవ్ర దశలో కనిపించే లక్షణాలు చాలా తరచుగా వాటంతట అవే తగ్గిపోతాయి. కానీ సంక్రమణకు చికిత్స చేయకపోతే, చాగస్ వ్యాధి శరీరంలోనే ఉండిపోతుంది. కొన్నిసార్లు ఇది దీర్ఘకాలిక దశకు చేరుకుంటుంది.

దీర్ఘకాలిక దశ             Chronic phase

చాగస్ వ్యాధి యొక్క దీర్ఘకాలిక దశ లక్షణాలు సంక్రమణ ప్రారంభమైన 10 నుండి 20 సంవత్సరాల తర్వాత కనిపించవచ్చు. లేదా ఎలాంటి లక్షణాలు ఉండకపోవచ్చు. తీవ్రమైన సందర్భాల్లో, చాగస్ వ్యాధి లక్షణాలు ఈ క్రింది విధంగా ఉండవచ్చు:

• క్రమరహిత హృదయ స్పందన.
• గుండె వైఫల్యం.
• ఆకస్మిక గుండెపోటు.
• మింగడంలో ఇబ్బంది.
• కడుపు నొప్పి లేదా మలబద్ధకం అని పిలువబడే మల విసర్జనలో ఇబ్బంది.

వైద్యుడిని ఎప్పుడు కలవాలి    When to see a Doctor

చాగస్ వ్యాధి విస్తృతంగా ఉన్న ప్రాంతంలో మీరు ఉండి, మీకు ఆ వ్యాధి లక్షణాలు కనిపిస్తే, మీ వైద్య నిపుణుడిని సంప్రదించండి.

కారణాలు                           Causes

చాగస్ వ్యాధికి కారణం ట్రైపనోసోమా క్రూజీ అనే పరాన్నజీవి. ఈ పరాన్నజీవి “కిస్సింగ్ బగ్” అని కూడా పిలువబడే ట్రైయాటోమైన్ బగ్ అనే కీటకం నుండి వ్యాపిస్తుంది. పరాన్నజీవితో సోకిన జంతువు రక్తాన్ని ఈ కీటకాలు మింగినప్పుడు, వాటికి ఈ పరాన్నజీవి సోకుతుంది. ట్రైయాటోమైన్ బగ్స్ ప్రధానంగా మెక్సికో, దక్షిణ అమెరికా మరియు మధ్య అమెరికాలోని మట్టి, గడ్డి లేదా అడోబ్ గుడిసెల్లో నివసిస్తాయి. అవి పగటిపూట గోడలు లేదా పైకప్పులోని పగుళ్లలో దాక్కుని, రాత్రిపూట బయటకు వస్తాయి. ఈ పురుగులు తరచుగా ప్రజలు నిద్రపోతున్నప్పుడు వారి రక్తాన్ని తాగుతాయి.

సోకిన పురుగులు ఆహారం తీసుకున్న తర్వాత మలవిసర్జన చేస్తాయి. ఈ మలం పరాన్నజీవులను చర్మంపై వదిలివేస్తుంది. ఆ తర్వాత పరాన్నజీవులు కళ్ళు, నోరు, కోత లేదా గీత, లేదా పురుగు కాటు వల్ల ఏర్పడిన గాయం ద్వారా శరీరంలోకి ప్రవేశించగలవు. కాటు వేసిన చోట గోకడం లేదా రుద్దడం, ఇది తరచుగా నిద్రలో జరుగుతుంది, పరాన్నజీవులు శరీరంలోకి ప్రవేశించడానికి సహాయపడుతుంది. శరీరంలోకి ప్రవేశించిన తర్వాత, పరాన్నజీవులు వృద్ధి చెంది వ్యాపిస్తాయి.

చాగస్ వ్యాధి సోకిన వ్యక్తికి దగ్గరగా ఉండటం వల్ల వ్యాపించదు. కానీ ఈ సంక్రమణ కింది వాటి ద్వారా రావచ్చు:

• పరాన్నజీవి సోకిన కీటకాల మలం ఉన్న వండని ఆహారాన్ని తినడం.
• పరాన్నజీవి సోకిన వ్యక్తికి జన్మించడం.
• పరాన్నజీవి సోకిన వ్యక్తి నుండి రక్తదానం లేదా అవయవాన్ని స్వీకరించడం.
• ప్రయోగశాలలో పనిచేస్తున్నప్పుడు పరాన్నజీవికి గురికావడం.
• రాకూన్లు మరియు ఒపోసమ్‌ల వంటి పరాన్నజీవి సోకిన అడవి జంతువులు ఉన్న ప్రాంతంలో సమయం గడపడం.

ప్రమాద కారకాలు                 Risk Factors

కిందివి చాగస్ వ్యాధి వచ్చే ప్రమాదాన్ని పెంచుతాయి:

• మధ్య అమెరికా, దక్షిణ అమెరికా మరియు మెక్సికోలోని గ్రామీణ ప్రాంతాలలో నివసించడం.
• ట్రైయాటోమైన్ కీటకాలు ఉన్న భవనంలో నివసించడం.
• సంక్రమణ ఉన్న దాత నుండి రక్తం లేదా అవయవాన్ని స్వీకరించడం.

దక్షిణ అమెరికా, మధ్య అమెరికా మరియు మెక్సికోలోని ప్రమాదకర ప్రాంతాలకు ప్రయాణించే వారికి చాగస్ వ్యాధి సోకడం చాలా అరుదు. ఎందుకంటే, ప్రయాణికులు సాధారణంగా హోటళ్ల వంటి భవనాలలో బస చేస్తారు, అక్కడ ట్రయాటోమైన్ బగ్స్ ఉండే అవకాశం తక్కువ. ట్రయాటోమైన్ బగ్స్ ఎక్కువగా మట్టి, అడోబ్ లేదా గడ్డితో కట్టిన ప్రదేశాలలో కనిపిస్తాయి. కానీ ప్రయాణికులు సలాడ్లు, వండని కూరగాయలు మరియు తొక్క తీయని పండ్లను తినకూడదు.

సమస్యలు                         Complications

చాగస్ వ్యాధి దీర్ఘకాలిక దశకు (క్రానిక్ అని పిలువబడే) చేరుకుంటే, తీవ్రమైన గుండె లేదా జీర్ణ సంబంధిత సమస్యలు తలెత్తవచ్చు. వీటిలో ఇవి ఉండవచ్చు:

• గుండె వైఫల్యం Heart failure: గుండె చాలా బలహీనపడినప్పుడు లేదా బిగుసుకుపోయినప్పుడు, అది శరీర అవసరాలకు సరిపడా రక్తాన్ని పంప్ చేయలేనప్పుడు గుండె వైఫల్యం సంభవిస్తుంది.
• నోటి నుండి కడుపు వరకు ఆహారం ప్రయాణించే నాళం, అన్నవాహిక (ఈసోఫాగస్) పెద్దదిగా అవ్వడం Enlarged tube through which food travels from the mouth to the stomach, called the esophagus: మెగాఈసోఫాగస్ అని పిలువబడే ఈ అరుదైన పరిస్థితి, అన్నవాహిక వెడల్పు కావడం (డైలేషన్ అని పిలుస్తారు) వల్ల వస్తుంది. దీనివల్ల మింగడంలో మరియు జీర్ణక్రియలో ఇబ్బంది కలగవచ్చు.
• పెద్దప్రేగు (కోలన్) పెద్దదిగా అవ్వడం Enlarged colon: మెగాకోలన్ అని పిలువబడే ఈ పరిస్థితి, పెద్దప్రేగు వెడల్పు కావడం వల్ల వస్తుంది. మెగాకోలన్ వల్ల కడుపు నొప్పి, వాపు మరియు మలబద్ధకం అని పిలువబడే మల విసర్జనలో ఇబ్బంది కలుగుతాయి.

నివారణ                            Prevention

మీరు చాగస్ వ్యాధి వచ్చే ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉన్న ప్రాంతంలో నివసిస్తుంటే, ఈ చర్యలు సంక్రమణను నివారించడంలో సహాయపడతాయి:

• మట్టి, గడ్డి లేదా మట్టితో కట్టిన ఇంట్లో నిద్రపోవద్దు Don’t sleep in a mud, thatch or adobe house: ఇతర రకాల భవనాలతో పోలిస్తే, ఈ రకమైన ఇళ్లలో ట్రయాటోమైన్ పురుగులు ఉండే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంటుంది.
• Use netting soaked with bug killer: పురుగుల సంహారిణి (కీటకనాశిని)లో నానబెట్టిన వలను మంచం మీద, దాని అంచులను లోపలికి మడిచి వేయండి.
• Use bug killers : ఇంటి నుండి కీటకాలను తొలగించడానికి పురుగుల సంహారిణిని ఉపయోగించండి.
• Use insect repellent: బయటకు కనిపించే చర్మంపై కీటక వికర్షిణిని ఉపయోగించండి.

నిర్ధారణ                             Diagnosis

మీ వైద్య నిపుణులు శారీరక పరీక్ష చేస్తారు, మీ లక్షణాల గురించి మరియు చాగస్ వ్యాధి ప్రమాదాన్ని సూచించే ఏవైనా అంశాల గురించి అడుగుతారు. మీకు చాగస్ వ్యాధి లక్షణాలు ఉంటే, రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ రక్త పరీక్షలు వ్యాధి నిర్ధారణను ధృవీకరించగలవు.

మీకు చాగస్ వ్యాధి ఉన్నట్లు నిర్ధారణ అయితే, మీకు మరిన్ని పరీక్షలు చేసే అవకాశం ఉంది. ఈ పరీక్షలు వ్యాధి దీర్ఘకాలికంగా మారి గుండె లేదా జీర్ణ సంబంధిత సమస్యలను కలిగించిందా లేదా అని చూపించగలవు. పరీక్షలలో ఇవి ఉండవచ్చు:

• ఎలక్ట్రోకార్డియోగ్రామ్ Electrocardiogram: ఇది గుండె యొక్క విద్యుత్ కార్యకలాపాలను నమోదు చేస్తుంది.
• ఛాతీ ఎక్స్-రే Chest X-ray: ఈ ఇమేజింగ్ పరీక్ష పెద్దగా అయిన గుండెను చూపించగలదు.
• ఎకోకార్డియోగ్రామ్ Echocardiogram: ఈ పరీక్ష గుండె యొక్క కదిలే చిత్రాలను సంగ్రహించడానికి ధ్వని తరంగాలను ఉపయోగిస్తుంది. ఈ చిత్రాలు గుండెలో మార్పులను లేదా అది ఎలా పనిచేస్తుందో చూపించగలవు.
• పొత్తికడుపు ఎక్స్-రే Abdominal X-ray: ఈ ఇమేజింగ్ పరీక్ష జీర్ణాశయం, చిన్న ప్రేగులు మరియు పెద్ద ప్రేగును చూపిస్తుంది.
• ఎగువ ఎండోస్కోపీ Upper endoscopy: ఎండోస్కోప్ అని పిలువబడే ఒక సన్నని, వెలుగుతున్న గొట్టం గొంతులోకి పంపబడి అన్నవాహిక యొక్క చిత్రాలను చూపిస్తుంది.

చికిత్స                     Treatment

చాగస్ వ్యాధికి చికిత్స అంటే పరాన్నజీవిని చంపి, లక్షణాలను తగ్గించడం. చాగస్ వ్యాధి యొక్క తీవ్ర దశలో, బెంజ్నిడజోల్ మరియు నిఫుర్టిమాక్స్ (లాంపిట్) అనే మందులు సహాయపడవచ్చు. చాగస్ వ్యాధి ఎక్కువగా ప్రభావితం చేసిన ప్రాంతాలలో ఈ రెండు మందులు అందుబాటులో ఉన్నాయి. అమెరికాలో, దీర్ఘకాలిక ఇన్ఫెక్షన్‌తో బాధపడుతున్న 18 ఏళ్లలోపు పిల్లల చికిత్స కోసం ఈ మందులు ఆమోదించబడ్డాయి. చాగస్ వ్యాధి దీర్ఘకాలికంగా మారిన తర్వాత, మందులు వ్యాధిని నయం చేయవు. కానీ వ్యాధి తీవ్రతను మరియు దాని అత్యంత తీవ్రమైన సమస్యలను తగ్గించడానికి మందులు సూచించబడవచ్చు.

ఇతర చికిత్స లక్షణాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది:

గుండె సంబంధిత సమస్యలు Heart-related complications: చికిత్సలో మందులు, పేస్‌మేకర్ లేదా గుండె లయను నియంత్రించే ఇతర పరికరాలు ఉండవచ్చు. శస్త్రచికిత్స, లేదా గుండె మార్పిడి కూడా అవసరం కావచ్చు.

జీర్ణ సంబంధిత సమస్యలు Digestive complications: చికిత్సలో ఆహారపు అలవాట్లలో మార్పులు, మందులు మరియు కార్టికోస్టెరాయిడ్లు ఉండవచ్చు. తీవ్రమైన సందర్భాల్లో, శస్త్రచికిత్స అవసరం కావచ్చు.

చివరిగా.!

చాగస్ వ్యాధి ఒక తీవ్రమైన ప్రపంచ ఆరోగ్య సమస్య. అయినప్పటికీ, దానిని విజయవంతంగా నిర్వహించడానికి ముందుగా గుర్తించడమే ఉత్తమ మార్గం. ఈ ఇన్ఫెక్షన్ తరచుగా సంవత్సరాల తరబడి లక్షణాలు లేకుండా ఉంటుంది. ఈ వ్యాధి ప్రబలంగా ఉన్న ప్రాంతాలలో నివసించినా లేదా ప్రయాణించినా, క్రమం తప్పని ఆరోగ్య పరీక్షలు చేయించుకోవడం చాలా ముఖ్యం. ప్రస్తుత పరాన్నజీవి నిరోధక చికిత్సలు వ్యాధి తీవ్ర దశలో అత్యంత ప్రభావవంతంగా ఉన్నాయి. అయినప్పటికీ, దీర్ఘకాలిక దశలో వైద్య జోక్యం సమస్యలను నియంత్రించడానికి మరియు జీవన నాణ్యతను మెరుగుపరచడానికి సహాయపడుతుంది. ఒకవేళ మీకు ఈ ఇన్ఫెక్షన్ సోకిందని మీరు అనుమానిస్తే, మీ గుండె మరియు జీర్ణ ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవడానికి అవసరమైన సరైన సంరక్షణ చాలా ముఖ్యం. వాటి పర్యవేక్షణ మీకు అందేలా చూసుకోవడానికి, రక్త పరీక్షల కోసం వైద్య నిపుణుడిని సంప్రదించండి.