కోలిసిస్టైటిస్ అనేది పిత్తాశయం వాపు మరియు చికాకును సూచిస్తుంది, దీనిని ఇన్ఫ్లమేషన్ అని కూడా అంటారు. పిత్తాశయం అనేది కాలేయం కింద, పొత్తికడుపుకు కుడి వైపున ఉండే ఒక చిన్న, బేరిపండు ఆకారపు అవయవం. పిత్తాశయం ఆహారాన్ని జీర్ణం చేసే ద్రవాన్ని కలిగి ఉంటుంది. ఈ ద్రవాన్ని బైల్ (పిత్తం) అంటారు. పిత్తాశయం బైల్ను చిన్న ప్రేగులోకి విడుదల చేస్తుంది.
చాలా తరచుగా, పిత్తాశయం నుండి బయటకు వెళ్లే నాళాన్ని అడ్డుకునే గాల్స్టోన్స్ (పిత్తాశయ రాళ్లు) కోలిసిస్టైటిస్కు కారణమవుతాయి. దీని ఫలితంగా బైల్ పేరుకుపోయి ఇన్ఫ్లమేషన్కు దారితీస్తుంది. కోలిసిస్టైటిస్కు ఇతర కారణాలలో బైల్ డక్ట్ మార్పులు, కణితులు, తీవ్రమైన అనారోగ్యం మరియు కొన్ని రకాల ఇన్ఫెక్షన్లు ఉన్నాయి. చికిత్స చేయకపోతే, కోలిసిస్టైటిస్ పిత్తాశయం పగిలిపోవడం వంటి తీవ్రమైన సమస్యలకు దారితీస్తుంది. ఇవి ప్రాణాంతకం కావచ్చు. కోలిసిస్టైటిస్ చికిత్సలో తరచుగా పిత్తాశయాన్ని తొలగించడానికి శస్త్రచికిత్స ఉంటుంది.
లక్షణాలు Symptoms
కోలిసిస్టైటిస్ లక్షణాలు ఈ క్రింది విధంగా ఉండవచ్చు:
- పొత్తికడుపు పైభాగం కుడి వైపున లేదా మధ్య భాగంలో తీవ్రమైన నొప్పి.
- కుడి భుజం లేదా వీపుకు వ్యాపించే నొప్పి.
- పొట్ట భాగాన్ని తాకినప్పుడు సున్నితంగా ఉండటం.
- వికారం.
- వాంతులు.
- జ్వరం.
కోలిసిస్టైటిస్ లక్షణాలు తరచుగా భోజనం తర్వాత వస్తాయి. భారీగా లేదా కొవ్వు పదార్థాలు ఎక్కువగా ఉన్న భోజనం లక్షణాలను కలిగించే అవకాశం ఉంది.
వైద్యుడిని ఎప్పుడు కలవాలి When to see a doctor
మిమ్మల్ని ఆందోళన కలిగించే లక్షణాలు ఉంటే, మీ ఆరోగ్య సంరక్షణ నిపుణుడితో అపాయింట్మెంట్ తీసుకోండి. మీ కడుపు నొప్పి ఎంత తీవ్రంగా ఉందంటే, మీరు స్థిరంగా కూర్చోలేకపోతే లేదా సౌకర్యంగా ఉండలేకపోతే, మిమ్మల్ని అత్యవసర విభాగానికి (ఎమర్జెన్సీ రూమ్) తీసుకువెళ్లమని ఎవరినైనా అడగండి.
కారణాలు Causes
కోలిసిస్టైటిస్ అంటే మీ పిత్తాశయం వాపుకు గురవడం. పిత్తాశయ వాపు దీనివల్ల సంభవించవచ్చు:
- పిత్తాశయ రాళ్లు Gallstones: చాలా తరచుగా, పిత్తాశయంలో ఏర్పడే గట్టి పిత్త కణాల వల్ల కోలిసిస్టైటిస్ వస్తుంది, వీటిని పిత్తాశయ రాళ్లు అంటారు. పిత్తాశయ రాళ్లు, పిత్తాశయం నుండి బయటకు వచ్చే పిత్తాన్ని తీసుకువెళ్లే నాళాన్ని అడ్డుకోగలవు. ఈ నాళాన్ని సిస్టిక్ డక్ట్ అంటారు. పిత్తాశయంలో పైత్యరసం పేరుకుపోవడం, దీనివల్ల వాపు మరియు చికాకు కలుగుతాయి.
- కణితి Tumor: ఒక కణితి, పిత్తాశయం నుండి పైత్యరసం సరిగ్గా బయటకు వెళ్లకుండా అడ్డుకోవచ్చు. దీనివల్ల పైత్యరసం పేరుకుపోయి, అది కోలిసిస్టైటిస్కు దారితీయవచ్చు.
- పైత్యరస నాళం మూసుకుపోవడం Bile duct blockage: రాళ్లు లేదా చిక్కబడిన పైత్యరసం మరియు స్లడ్జ్ అని పిలువబడే చిన్న కణాలు పైత్యరస నాళాన్ని అడ్డుకుని, కోలిసిస్టైటిస్కు దారితీయవచ్చు. పైత్యరస నాళాలు వంకరపోవడం లేదా మచ్చలు ఏర్పడటం కూడా మూసుకుపోవడానికి కారణం కావచ్చు.
- సంక్రమణ Infection: ఎయిడ్స్ మరియు వైరస్ల వల్ల కలిగే ఇతర సంక్రమణలు పిత్తాశయం వాపు మరియు చికాకుకు కారణం కావచ్చు.
- తీవ్రమైన అనారోగ్యం Serious illness: చాలా తీవ్రమైన అనారోగ్యం రక్తనాళాలను దెబ్బతీసి, పిత్తాశయానికి రక్త ప్రసరణను తగ్గిస్తుంది. ఇది కోలిసిస్టైటిస్కు దారితీయవచ్చు.
ప్రమాద కారకాలు Risk factors
పిత్తాశయ రాళ్లు ఉండటం అనేది కోలిసిస్టైటిస్ రావడానికి ప్రధాన ప్రమాద కారకం.
సంక్లిష్టతలు Complications
చికిత్స చేయకపోతే, కోలిసిస్టైటిస్ ఈ క్రింది తీవ్రమైన సంక్లిష్టతలకు దారితీయవచ్చు:
- పిత్తాశయం లోపల సంక్రమణ Infection within the gallbladder: పిత్తాశయంలో పైత్యరసం పేరుకుపోతే, ఆ పైత్యరసానికి సంక్రమణ సోకవచ్చు.
- పిత్తాశయ కణజాలం మరణించడం Death of gallbladder tissue: చికిత్స చేయని కోలిసిస్టైటిస్ వల్ల పిత్తాశయంలోని కణజాలం చనిపోవచ్చు. దీనిని గ్యాంగ్రీన్ అంటారు. ఈ సర్వసాధారణమైన సంక్లిష్టత ప్రధానంగా వృద్ధులను, చికిత్స తీసుకోవడంలో ఆలస్యం చేసేవారిని మరియు మధుమేహం ఉన్నవారిని ప్రభావితం చేస్తుంది. గ్యాంగ్రీన్ పిత్తాశయంలో చీలికకు దారితీయవచ్చు. లేదా అది పిత్తాశయం పగిలిపోయేలా చేయవచ్చు.
- పిత్తాశయం చిరగడం Torn gallbladder: పిత్తాశయంలో ఏర్పడే చిరుగును పెర్ఫొరేషన్ అంటారు. ఇది పిత్తాశయం వాపు, ఇన్ఫెక్షన్ లేదా పిత్తాశయ కణజాలం నశించడం వల్ల సంభవించవచ్చు.
నివారణ Prevention
పిత్తాశయ రాళ్లను నివారించడానికి ఈ క్రింది చర్యలు తీసుకోవడం ద్వారా మీరు కోలిసిస్టైటిస్ ప్రమాదాన్ని తగ్గించుకోవచ్చు:
- నెమ్మదిగా బరువు తగ్గండి Lose weight slowly: వేగంగా బరువు తగ్గడం వల్ల పిత్తాశయ రాళ్ల ప్రమాదం పెరగవచ్చు.
- ఆరోగ్యకరమైన బరువుతో ఉండండి Be at a healthy weight: అధిక బరువు ఉండటం వల్ల మీకు పిత్తాశయ రాళ్లు వచ్చే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఆరోగ్యకరమైన బరువును పొందడానికి, కేలరీలను తగ్గించుకోండి మరియు మీ శారీరక శ్రమను పెంచుకోండి. ఆరోగ్యకరమైన ఆహారం మరియు వ్యాయామం ద్వారా ఆరోగ్యకరమైన బరువును కొనసాగించండి.
- ఆరోగ్యకరమైన ఆహార ప్రణాళికను ఎంచుకోండి Choose a healthy-eating plan: కొవ్వు ఎక్కువగా మరియు పీచుపదార్థం తక్కువగా ఉండే ఆహారాలు తినడం వల్ల పిత్తాశయ రాళ్ల ప్రమాదం పెరగవచ్చు. మీ ప్రమాదాన్ని తగ్గించుకోవడానికి, పండ్లు, కూరగాయలు మరియు తృణధాన్యాలు ఎక్కువగా తినండి.
నిర్ధారణ Diagnosis
కోలిసిస్టైటిస్ను నిర్ధారించడానికి, మీ వైద్య నిపుణులు శారీరక పరీక్ష చేసి, మీ లక్షణాలు మరియు వైద్య చరిత్ర గురించి అడుగుతారు. కోలిసిస్టైటిస్ను నిర్ధారించడానికి ఉపయోగించే పరీక్షలు మరియు విధానాలు:
- రక్త పరీక్షలు Blood tests: రక్త పరీక్షలు ఇన్ఫెక్షన్ లేదా ఇతర పిత్తాశయ సమస్యల సంకేతాలను కనుక్కోగలవు.
- మీ పిత్తాశయాన్ని చూపించే ఇమేజింగ్ పరీక్షలు Imaging tests that show your gallbladder: అబ్డామినల్ అల్ట్రాసౌండ్, ఎండోస్కోపిక్ అల్ట్రాసౌండ్, CT స్కాన్ లేదా మాగ్నెటిక్ రెసొనెన్స్ కోలాంజియోపాంక్రియాటోగ్రఫీ మీ పిత్తాశయం మరియు పైత్య నాళాల చిత్రాలను తీయగలవు. ఈ చిత్రాలు కోలిసిస్టైటిస్ లేదా పైత్య నాళాలు మరియు పిత్తాశయంలో రాళ్ల సంకేతాలను చూపించవచ్చు.
- శరీరం గుండా పైత్యరసం కదలికను చూపించే ఒక స్కాన్ A scan that shows the movement of bile through the body: హెపటోబైలియరీ ఇమినోడైఅసెటిక్ యాసిడ్ (HIDA) స్కాన్, కాలేయం నుండి చిన్న ప్రేగు వరకు పైత్యరసం తయారీ మరియు ప్రవాహాన్ని పర్యవేక్షిస్తుంది. HIDA స్కాన్లో భాగంగా మీ శరీరంలోకి ఒక రేడియోధార్మిక రంగు (dye) పంపబడుతుంది. ఈ రంగు పిత్తాన్ని (bile) ఉత్పత్తి చేసే కణాలకు అతుక్కుంటుంది. స్కాన్ సమయంలో, పిత్త నాళాల గుండా పిత్తంతో పాటు ఈ రంగు ప్రవహించడాన్ని చూడవచ్చు; దీని ద్వారా ఏవైనా అడ్డంకులు ఉంటే గుర్తించవచ్చు.
చికిత్స Treatment for cholecystitis
పిత్తాశయ వాపు (cholecystitis) చికిత్సలో భాగంగా, తరచుగా పిత్తాశయంలోని వాపు మరియు మంటను (inflammation) అదుపు చేయడానికి ఆసుపత్రిలో చేరాల్సి ఉంటుంది. కొన్ని సందర్భాల్లో శస్త్రచికిత్స అవసరం కావచ్చు. ఆసుపత్రిలో, లక్షణాలను అదుపు చేయడానికి అందించే చికిత్సలలో ఇవి ఉండవచ్చు:
ఉపవాసం Fasting: వాపుకు గురైన మీ పిత్తాశయంపై ఒత్తిడిని తగ్గించడానికి, మొదట్లో మీరు తినడానికి లేదా తాగడానికి వీలు కాకపోవచ్చు.
- మీ చేతిలోని సిర ద్వారా ద్రవాలు ఎక్కించడం Fluids through a vein in your arm: ఈ చికిత్స, డీహైడ్రేషన్ అని పిలువబడే శరీర ద్రవాల నష్టాన్ని నివారించడంలో సహాయపడుతుంది.
- ఇన్ఫెక్షన్తో పోరాడటానికి యాంటీబయాటిక్స్ Antibiotics to fight infection: మీ పిత్తాశయానికి ఇన్ఫెక్షన్ సోకినట్లయితే మీకు ఇవి అవసరం కావచ్చు.
- నొప్పి నివారణ మందులు Pain medicines: మీ పిత్తాశయంలోని వాపు తగ్గే వరకు నొప్పిని నియంత్రించడంలో ఇవి సహాయపడతాయి.
- రాళ్లను తొలగించే ప్రక్రియ Procedure to remove stones: మీకు ఎండోస్కోపిక్ రెట్రోగ్రేడ్ కోలాంగియోపాంక్రియాటోగ్రఫీ (ERCP) అనే ప్రక్రియ చేయవచ్చు. ఈ ప్రక్రియలో, ఇమేజింగ్ సమయంలో పైత్యరస నాళాలు కనిపించేలా చేయడానికి రంగును ఉపయోగిస్తారు. అప్పుడు ఒక ఆరోగ్య నిపుణుడు పరికరాలను ఉపయోగించి పైత్యరస నాళాలు లేదా సిస్టిక్ డక్ట్ను అడ్డుకుంటున్న రాళ్లను తొలగిస్తారు.
- పిత్తాశయ డ్రైనేజ్ Gallbladder drainage: కొన్నిసార్లు, కోలెసిస్టోస్టోమీ అని పిలువబడే పిత్తాశయ డ్రైనేజ్, ఇన్ఫెక్షన్ను తొలగించగలదు. మీ పిత్తాశయాన్ని తొలగించడానికి శస్త్రచికిత్స చేయించుకోలేని పక్షంలో మీకు ఈ ప్రక్రియ చేయవచ్చు. పిత్తాశయాన్ని ఖాళీ చేయడానికి, ఆరోగ్య నిపుణులు పొత్తికడుపుపై ఉన్న చర్మం ద్వారా లోపలికి వెళ్తారు. ఈ పద్ధతిని పెర్క్యుటేనియస్ డ్రైనేజ్ అంటారు. లేదా ఆరోగ్య నిపుణులు నోటి ద్వారా ఒక స్కోప్ను పంపవచ్చు, దీనిని ఎండోస్కోపిక్ డ్రైనేజ్ అంటారు.
మీ లక్షణాలు 2 నుండి 3 రోజులలో మెరుగుపడే అవకాశం ఉంది. కానీ పిత్తాశయ వాపు తరచుగా తిరిగి వస్తుంది. కాలక్రమేణా, కోలిసిస్టైటిస్ ఉన్న చాలా మందికి పిత్తాశయాన్ని తొలగించడానికి శస్త్రచికిత్స అవసరం అవుతుంది.
పిత్తాశయ తొలగింపు శస్త్రచికిత్స Gallbladder removal surgery
పిత్తాశయాన్ని తొలగించే ప్రక్రియను కోలిసిస్టెక్టమీ అంటారు. చాలా తరచుగా, ఇది లాపరోస్కోపిక్ కోలిసిస్టెక్టమీ అని పిలువబడే అతి తక్కువ కోతతో చేసే ప్రక్రియ. ఈ రకమైన శస్త్రచికిత్సలో మీ పొత్తికడుపులో ఇన్సిషన్స్ అని పిలువబడే కొన్ని చిన్న గాట్లు ఉపయోగిస్తారు. మీ పొత్తికడుపులో పొడవైన కోత పెట్టే ఓపెన్ ప్రక్రియ చాలా అరుదుగా అవసరం అవుతుంది. శస్త్రచికిత్స సమయం మీ లక్షణాల తీవ్రత మరియు శస్త్రచికిత్స సమయంలో మరియు తర్వాత వచ్చే సమస్యల మొత్తం ప్రమాదంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. మీ శస్త్రచికిత్స ప్రమాదం తక్కువగా ఉంటే, మీరు ఆసుపత్రిలో ఉన్నప్పుడే శస్త్రచికిత్స చేయించుకోవచ్చు. మీ పిత్తాశయాన్ని తొలగించిన తర్వాత, పైత్యరసం మీ పిత్తాశయంలో నిల్వ ఉండకుండా, మీ కాలేయం నుండి చిన్న ప్రేగులోకి ప్రవహిస్తుంది. పిత్తాశయం లేకుండా కూడా మీరు ఆహారాన్ని జీర్ణం చేసుకోగలరు.
చివరిగా.!
కోలెసిస్టైటిస్ అనేది ఒక తీవ్రమైన వైద్య పరిస్థితి. పిత్తాశయం పగలడం లేదా తీవ్రమైన ఇన్ఫెక్షన్ల వంటి ప్రమాదకరమైన సమస్యలను నివారించడానికి దీనికి సత్వర నిర్ధారణ మరియు నిపుణుల సంరక్షణ అవసరం. మందులు మరియు ఆసుపత్రి వాసంతో తీవ్రమైన దశను ఎదుర్కొంటున్నా, లేదా లాపరోస్కోపిక్ కోలెసిస్టెక్టమీ (పిత్తాశయం తొలగింపు) కోసం ప్రణాళిక వేసుకుంటున్నా, మీ వైద్య బృందం చెప్పేది వినడం చాలా ముఖ్యం. తక్కువ కొవ్వు, పీచు పదార్థాలు అధికంగా ఉండే ఆహారం తీసుకోవడం వంటి దీర్ఘకాలిక జీవనశైలి మార్పులు చేసుకోవడం కూడా మీ జీర్ణ ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవడానికి మరియు భవిష్యత్తులో సమస్యలు మళ్లీ రాకుండా నివారించడానికి సహాయపడుతుంది. మీకు జ్వరం మరియు కామెర్లతో పాటు తీవ్రమైన, నిరంతర కడుపు నొప్పి ఉంటే, వెంటనే అత్యవసర వైద్య సహాయం తీసుకోండి.
