సమతుల్యత సమస్యల వల్ల మీకు తల తిరిగినట్లు, మైకం కమ్మిన్నట్లు, అస్థిరంగా ఉన్నట్లు లేదా తల తేలిపోతున్నట్లు అనిపించవచ్చు. గది తిరుగుతున్నట్లుగా లేదా మీరు కింద పడిపోతున్నట్లు అనిపించవచ్చు. మీరు పడుకున్నా, కూర్చున్నా లేదా నిలబడి ఉన్నా ఈ అనుభూతులు కలగవచ్చు. మీకు సాధారణ సమతుల్యత ఉండాలంటే, మీ కండరాలు, ఎముకలు, కీళ్ళు, కళ్ళు, లోపలి చెవిలోని సమతుల్యత అవయవం, నరాలు, గుండె మరియు రక్తనాళాలతో సహా అనేక శరీర వ్యవస్థలు సాధారణంగా పనిచేయాలి. ఈ వ్యవస్థలు సరిగ్గా పనిచేయనప్పుడు, మీరు సమతుల్యత సమస్యలను ఎదుర్కోవచ్చు.
అనేక ఆరోగ్య సమస్యలు సమతుల్యత సమస్యలకు కారణం కావచ్చు. అయితే, చాలా వరకు సమతుల్యత సమస్యలు మీ లోపలి చెవిలోని సమతుల్యత అవయవంలో (వెస్టిబ్యులర్ వ్యవస్థ) ఉన్న సమస్యల వల్ల వస్తాయి. ఈ సమస్య చిన్నదే అయినా దీని వల్ల ఉత్పన్నమయ్యే పరిస్థితులు బాధితులు ఉన్న ప్రదేశాన్ని ఉండవచ్చు. రోడ్డుపై వాహనం నడుపుతున్నప్పుడు ఈ పరిస్థితులు ఆకస్మికంగా ఎదురైతే పరిణామాలు తీవ్రంగా ఉంచవచ్చు. అదే ఇంటి ఆవరణలో లేదా మంచం మీద నుండి ఒక్కసారిగా లేవడం లేదా తిరగడం వంటి సందర్భాలలో ఈ పరిస్థితులు ఉత్పన్నమయ్యితే పరిణామాలు కొన్ని నిమిషాల తరువాత కోలుకునేలా ఉంటాయి.
లక్షణాలు Symptoms of Balance problems
సమతుల్యత సమస్యల సంకేతాలు మరియు లక్షణాలు:
- కదలిక లేదా చుట్టూ తిరుగుతున్నట్లు అనిపించడం (వెర్టిగో)
- మూర్ఛ లేదా తల తేలిపోతున్నట్లు అనిపించడం (ప్రీసింకోప్)
- సమతుల్యత కోల్పోవడం లేదా అస్థిరంగా ఉండటం
- కింద పడిపోవడం లేదా పడిపోతానేమో అనిపించడం
- తేలియాడుతున్నట్లు అనిపించడం లేదా తల తిరగడం
- దృష్టిలో మార్పులు, ఉదాహరణకు మసకగా కనిపించడం
- గందరగోళం
కారణాలు Causes of Balance problems
సమతుల్యత సమస్యలు అనేక విభిన్న పరిస్థితుల వల్ల సంభవించవచ్చు. సమతుల్యత సమస్యలకు కారణం సాధారణంగా నిర్దిష్ట సంకేతం లేదా లక్షణానికి సంబంధించినదిగా ఉంటుంది.
కదలిక లేదా చుట్టూ తిరుగుతున్నట్లు అనిపించడం Sense of motion or spinning (vertigo)
వెర్టిగో అనేక పరిస్థితులతో సంబంధం కలిగి ఉండవచ్చు, వాటిలో ఇవి ఉన్నాయి:
- బినైన్ పారాక్సిస్మల్ పొజిషనల్ వెర్టిగో (బిపిపివి) Benign paroxysmal positional vertigo (BPPV): మీ లోపలి చెవిలో — మీ సమతుల్యతను నియంత్రించడంలో సహాయపడే — కాల్షియం స్ఫటికాలు వాటి సాధారణ స్థానాల నుండి తొలగిపోయి లోపలి చెవిలో వేరే చోటికి కదిలినప్పుడు బిపిపివి సంభవిస్తుంది. పెద్దలలో వెర్టిగోకు బిపిపివి అత్యంత సాధారణ కారణం. మీరు మంచంలో పక్కకు తిరిగినప్పుడు లేదా పైకి చూడటానికి మీ తలను వెనక్కి వంచినప్పుడు చుట్టూ తిరుగుతున్నట్లు అనిపించవచ్చు.
- వెస్టిబ్యులర్ న్యూరైటిస్ Vestibular neuritis: బహుశా వైరస్ వల్ల కలిగే ఈ తాపజనక రుగ్మత, మీ లోపలి చెవిలోని సమతుల్యతను నియంత్రించే భాగంలో ఉండే నరాలను ప్రభావితం చేస్తుంది. లక్షణాలు తరచుగా తీవ్రంగా మరియు నిరంతరంగా ఉంటాయి, మరియు వాటిలో వికారం, నడవడంలో ఇబ్బంది వంటివి ఉంటాయి. లక్షణాలు కొన్ని రోజుల పాటు ఉండి, చికిత్స లేకుండానే క్రమంగా మెరుగుపడతాయి. పెద్దలలో బిపిపివి తర్వాత ఇది రెండవ అత్యంత సాధారణ రుగ్మత.
- నిరంతర భంగిమ-గ్రహణ సంబంధిత తలతిరగడం Persistent postural-perceptual dizziness: ఈ రుగ్మత తరచుగా ఇతర రకాల వెర్టిగోలతో పాటు సంభవిస్తుంది. లక్షణాలలో తల అస్థిరంగా ఉండటం లేదా మీ తలలో కదలిక ఉన్నట్లు అనిపించడం వంటివి ఉంటాయి. మీరు వస్తువులు కదలడాన్ని చూసినప్పుడు, చదివినప్పుడు లేదా షాపింగ్ మాల్ వంటి దృశ్యపరంగా సంక్లిష్టమైన వాతావరణంలో ఉన్నప్పుడు లక్షణాలు తరచుగా తీవ్రమవుతాయి. పెద్దలలో ఇది మూడవ అత్యంత సాధారణ రుగ్మత.
- మెనియర్స్ వ్యాధి Meniere’s disease: ఆకస్మిక మరియు తీవ్రమైన తలతిరగడంతో పాటు, మెనియర్స్ వ్యాధి హెచ్చుతగ్గుల వినికిడి లోపాన్ని మరియు మీ చెవిలో గింగురుమనే శబ్దం, రింగింగ్ లేదా నిండుగా ఉన్నట్లు అనిపించడాన్ని కలిగిస్తుంది. మెనియర్స్ వ్యాధికి కారణం పూర్తిగా తెలియదు. మెనియర్స్ వ్యాధి అరుదైనది మరియు సాధారణంగా 20 నుండి 40 సంవత్సరాల మధ్య వయస్సు గల వ్యక్తులలో వస్తుంది.
- మైగ్రేన్ Migraine: మైగ్రేన్ కారణంగా తలతిరగడం మరియు కదలికలకు సున్నితత్వం (వెస్టిబ్యులర్ మైగ్రేన్) సంభవించవచ్చు. తలతిరగడానికి మైగ్రేన్ ఒక సాధారణ కారణం.
- అకౌస్టిక్ న్యూరోమా Acoustic neuroma: ఈ క్యాన్సర్ కాని (సౌమ్యమైన), నెమ్మదిగా పెరిగే కణితి మీ వినికిడి మరియు సమతుల్యతను ప్రభావితం చేసే నరంపై అభివృద్ధి చెందుతుంది. మీరు తలతిరగడం లేదా సమతుల్యత కోల్పోవడం వంటివి అనుభవించవచ్చు, కానీ అత్యంత సాధారణ లక్షణాలు వినికిడి లోపం మరియు మీ చెవిలో రింగింగ్. అకౌస్టిక్ న్యూరోమా ఒక అరుదైన పరిస్థితి.
- రామ్సే హంట్ సిండ్రోమ్ Ramsay Hunt syndrome: హెర్పెస్ జోస్టర్ ఓటికస్ అని కూడా పిలువబడే ఈ పరిస్థితి, మీ చెవులలో ఒకదాని దగ్గర ఉన్న ఫేషియల్, ఆడిటరీ మరియు వెస్టిబ్యులర్ నరాలకు షింగిల్స్ లాంటి ఇన్ఫెక్షన్ సోకినప్పుడు సంభవిస్తుంది. మీరు తల తిరగడం (వర్టిగో), చెవి నొప్పి, ముఖ కండరాల బలహీనత మరియు వినికిడి లోపాన్ని అనుభవించవచ్చు.
- తల గాయం Head injury: కంకషన్ లేదా ఇతర తల గాయం కారణంగా మీరు వర్టిగోను అనుభవించవచ్చు.
- ప్రయాణ అనారోగ్యం Motion sickness: పడవలు, కార్లు మరియు విమానాలలో, లేదా అమ్యూజ్మెంట్ పార్క్ రైడ్లలో మీరు తల తిరగడాన్ని అనుభవించవచ్చు. మైగ్రేన్లు ఉన్నవారిలో ప్రయాణ అనారోగ్యం సాధారణం.
మూర్ఛ లేదా తల తేలిపోతున్నట్లు అనిపించడం Feeling of faintness or lightheadedness
తల తేలిపోతున్నట్లు అనిపించడం దీనితో సంబంధం కలిగి ఉండవచ్చు:
హెమోడైనమిక్ ఆర్థోస్టాటిక్ హైపోటెన్షన్ (పోస్చురల్ హైపోటెన్షన్) Hemodynamic orthostatic hypotension (postural hypotension): చాలా వేగంగా నిలబడటం లేదా కూర్చోవడం వల్ల కొంతమందిలో రక్తపోటు గణనీయంగా పడిపోవచ్చు, దీని ఫలితంగా తల తేలిపోతున్నట్లు లేదా మూర్ఛపోతున్నట్లు అనిపించవచ్చు.
- హృదయ సంబంధ వ్యాధులు Cardiovascular disease: అసాధారణ గుండె లయలు (హార్ట్ అరిథ్మియా), ఇరుకైన లేదా మూసుకుపోయిన రక్తనాళాలు, మందమైన గుండె కండరం (హైపర్ట్రోఫిక్ కార్డియోమయోపతి), లేదా రక్త పరిమాణం తగ్గడం వంటివి రక్త ప్రవాహాన్ని తగ్గించి, తల తిరగడం లేదా స్పృహ కోల్పోతున్నట్లు అనిపించడానికి కారణమవుతాయి.
సమతుల్యత కోల్పోవడం లేదా అస్థిరంగా ఉండటం Loss of balance or unsteadiness
నడుస్తున్నప్పుడు సమతుల్యత కోల్పోవడం, లేదా అస్థిరంగా అనిపించడం ఈ క్రింది కారణాల వల్ల సంభవించవచ్చు:
- వెస్టిబ్యులర్ సమస్యలు Vestibular problems: మీ లోపలి చెవిలోని అసాధారణతలు తల తేలుతున్నట్లుగా లేదా బరువుగా ఉన్నట్లుగా అనిపించడానికి మరియు చీకటిలో అస్థిరంగా ఉండటానికి కారణమవుతాయి.
- మీ కాళ్ళకు నరాల దెబ్బతినడం (పెరిఫెరల్ న్యూరోపతి) Nerve damage to your legs (peripheral neuropathy): ఈ నష్టం నడవడంలో ఇబ్బందులకు దారితీయవచ్చు.
- కీళ్ళు, కండరాలు లేదా దృష్టి సమస్యలు Joint, muscle or vision problems: కండరాల బలహీనత మరియు అస్థిరమైన కీళ్ళు మీ సమతుల్యత కోల్పోవడానికి దోహదం చేస్తాయి. కంటిచూపులో ఇబ్బందులు కూడా అస్థిరతకు దారితీయవచ్చు.
- మందులు Medications: సమతుల్యత కోల్పోవడం లేదా అస్థిరత అనేది మందుల యొక్క దుష్ప్రభావం కావచ్చు.
- కొన్ని నాడీ సంబంధిత పరిస్థితులు Certain neurological conditions: వీటిలో సర్వైకల్ స్పాండిలోసిస్ మరియు పార్కిన్సన్స్ వ్యాధి ఉన్నాయి.
తల తిరగడం Dizziness
తల తిరగడం లేదా తేలికపాటి తలభారం వంటి భావన దీని వలన కలగవచ్చు:
- లోపలి చెవి సమస్యలు Inner ear problems: వెస్టిబ్యులర్ వ్యవస్థలోని అసాధారణతలు గాలిలో తేలుతున్నట్లుగా లేదా కదలికకు సంబంధించిన ఇతర తప్పుడు అనుభూతులకు దారితీయవచ్చు.
- మానసిక రుగ్మతలు Psychiatric disorders: డిప్రెషన్ (మేజర్ డిప్రెసివ్ డిజార్డర్), ఆందోళన మరియు ఇతర మానసిక రుగ్మతలు తల తిరగడానికి కారణం కావచ్చు.
- అసాధారణంగా వేగంగా శ్వాస తీసుకోవడం (హైపర్వెంటిలేషన్) Abnormally rapid breathing (hyperventilation): అసాధారణంగా వేగంగా శ్వాస తీసుకోవడం లేదా హైపర్వెంటిలేషన్ అనే పరిస్థితి తరచుగా ఆందోళన రుగ్మతలతో పాటు వస్తుంది. తల తేలిపోతున్నట్లుగా అనిపించవచ్చు.
- మందులు Medications: తల తేలిపోతున్నట్లుగా అనిపించడం అనేది మందుల యొక్క దుష్ప్రభావం వల్ల కూడా సంభవించవచ్చు.
నిర్ధారణ Diagnosis
మీ వైద్యులు మొదట మీ వైద్య చరిత్రను సమీక్షించి, శారీరక మరియు నాడీ సంబంధిత పరీక్షను నిర్వహిస్తారు.
మీ లక్షణాలు మీ లోపలి చెవిలోని సమతుల్యత పనితీరులో సమస్యల వల్ల కలుగుతున్నాయో లేదో నిర్ధారించడానికి, మీ వైద్యులు పరీక్షలను సిఫార్సు చేసే అవకాశం ఉంది. వాటిలో ఇవి ఉండవచ్చు:
- వినికిడి పరీక్షలు Hearing tests: వినికిడిలో ఇబ్బందులు తరచుగా సమతుల్యత సమస్యలతో ముడిపడి ఉంటాయి.
- పోస్టురోగ్రఫీ పరీక్ష Posturography test: భద్రతా పట్టీని ధరించి, మీరు కదులుతున్న ప్లాట్ఫారమ్పై నిలబడటానికి ప్రయత్నిస్తారు. పోస్టురోగ్రఫీ పరీక్ష మీ సమతుల్యత వ్యవస్థలోని ఏ భాగాలపై మీరు ఎక్కువగా ఆధారపడతారో సూచిస్తుంది.
- ఎలక్ట్రోనిస్టాగ్మోగ్రఫీ మరియు వీడియోనిస్టాగ్మోగ్రఫీ Electronystagmography and videonystagmography: ఈ రెండు పరీక్షలు మీ కంటి కదలికలను నమోదు చేస్తాయి, ఇవి వెస్టిబ్యులర్ పనితీరు మరియు సమతుల్యతలో పాత్ర పోషిస్తాయి. ఎలక్ట్రోనిస్టాగ్మోగ్రఫీ కంటి కదలికలను నమోదు చేయడానికి ఎలక్ట్రోడ్లను ఉపయోగిస్తుంది. వీడియోనిస్టాగ్మోగ్రఫీ కంటి కదలికలను నమోదు చేయడానికి చిన్న కెమెరాలను ఉపయోగిస్తుంది.
- రొటరీ చైర్ పరీక్ష Rotary chair test: మీరు కంప్యూటర్-నియంత్రిత కుర్చీలో కూర్చున్నప్పుడు, అది నెమ్మదిగా వృత్తాకారంలో కదులుతుంది, ఆ సమయంలో మీ కంటి కదలికలు విశ్లేషించబడతాయి.
- డిక్స్-హాల్పైక్ యుక్తి Dix-Hallpike maneuver: మీకు తప్పుడు చలన భావన లేదా తిరుగుతున్న భావన ఉందో లేదో నిర్ధారించడానికి, మీ డాక్టర్ మీ కంటి కదలికలను గమనిస్తూ మీ తలను జాగ్రత్తగా వివిధ స్థానాల్లో తిప్పుతారు.
- వెస్టిబ్యులర్ ఎవోక్డ్ మయోజెనిక్ పొటెన్షియల్స్ పరీక్ష Vestibular evoked myogenic potentials test: మీ మెడ, నుదురు మరియు కళ్ల కింద అమర్చిన సెన్సార్ ప్యాడ్లు, శబ్దాలకు ప్రతిస్పందనగా కండరాల సంకోచాలలో కలిగే చిన్న మార్పులను కొలుస్తాయి.
- ఇమేజింగ్ పరీక్షలు Imaging tests: మీ సమతుల్యత సమస్యలకు అంతర్లీన వైద్య పరిస్థితులు కారణమవుతున్నాయేమో అని MRI మరియు CT స్కాన్లు నిర్ధారించగలవు.
- రక్తపోటు మరియు హృదయ స్పందన రేటు పరీక్షలు Blood pressure and heart rate tests: మీ రక్తపోటులో గణనీయమైన తగ్గుదల ఉందో లేదో నిర్ధారించడానికి, మీరు కూర్చున్నప్పుడు మరియు రెండు నుండి మూడు నిమిషాలు నిలబడిన తర్వాత మీ రక్తపోటును తనిఖీ చేయవచ్చు. మీ లక్షణాలకు గుండె సంబంధిత సమస్య కారణమవుతోందో లేదో నిర్ధారించడంలో సహాయపడటానికి, మీరు నిలబడినప్పుడు మీ హృదయ స్పందన రేటును తనిఖీ చేయవచ్చు.
చికిత్స Treatment for Balance Problems
మీ సమతుల్యత సమస్యల కారణాన్ని బట్టి చికిత్స ఆధారపడి ఉంటుంది. మీ చికిత్సలో ఇవి ఉండవచ్చు:
- సమతుల్యతను తిరిగి శిక్షణ ఇచ్చే వ్యాయామాలు (వెస్టిబ్యులర్ పునరావాసం) Balance retraining exercises (vestibular rehabilitation): సమతుల్యత సమస్యలలో శిక్షణ పొందిన థెరపిస్టులు, సమతుల్యతను తిరిగి శిక్షణ ఇచ్చే మరియు వ్యాయామాలతో కూడిన ఒక ప్రత్యేకమైన కార్యక్రమాన్ని రూపొందిస్తారు. ఈ చికిత్స అనేది అసమతుల్యతను సరిచేయడానికి, తక్కువ సమతుల్యతకు అలవాటుపడటానికి సహాయం చేస్తుంది. దీంతో పాటు శారీరక కార్యకలాపాలను కొనసాగించడానికి కూడా సహాయపడుతుంది. కింద పడకుండా నివారించడానికి, మీ థెరపిస్ట్ చేతికర్ర వంటి సమతుల్యతను కాపాడే సాధనాన్ని మరియు మీ ఇంట్లో కింద పడే ప్రమాదాన్ని తగ్గించుకునే మార్గాలను సిఫార్సు చేయవచ్చు.
- స్థానాన్ని మార్చే విధానాలు Positioning procedures: మీకు బిపిపివి ఉంటే, థెరపిస్ట్ ఒక విధానాన్ని (కెనాలిత్ రీపొజిషనింగ్) నిర్వహించవచ్చు, దీనిలో మీ లోపలి చెవి నుండి కణాలను తొలగించి, వాటిని మీ చెవిలోని వేరొక ప్రాంతంలో జమ చేస్తారు. ఈ విధానంలో మీ తల స్థానాన్ని సర్దుబాటు చేయడం జరుగుతుంది.
- ఆహారం మరియు జీవనశైలి మార్పులు Diet and lifestyle changes: మీకు మెనియర్స్ వ్యాధి లేదా మైగ్రేన్లు ఉంటే, లక్షణాలను తగ్గించడానికి తరచుగా ఆహార మార్పులు సూచించబడతాయి. మీరు ఉప్పు తీసుకోవడాన్ని పరిమితం చేయాలి మరియు కెఫీన్, ఆల్కహాల్ మరియు కొన్ని పదార్థాల వంటి ఇతర ఆహార ప్రేరకాలకు దూరంగా ఉండాలి. మీరు భంగిమ సంబంధిత అల్ప రక్తపోటును అనుభవిస్తే, మీరు ఎక్కువ ద్రవాలు తాగాలి లేదా కంప్రెషన్ స్టాకింగ్స్ ధరించాలి.
- మందులు Medications: మీకు గంటలు లేదా రోజుల పాటు ఉండే తీవ్రమైన వెర్టిగో ఉంటే, తల తిరగడం మరియు వాంతులను నియంత్రించే మందులను మీకు సూచించవచ్చు.
- శస్త్రచికిత్స Surgery: మీకు మెనియర్స్ వ్యాధి లేదా అకౌస్టిక్ న్యూరోమా ఉంటే, మీ చికిత్స బృందం శస్త్రచికిత్సను సిఫార్సు చేయవచ్చు. అకౌస్టిక్ న్యూరోమా ఉన్న కొంతమందికి స్టీరియోటాక్టిక్ రేడియోసర్జరీ ఒక ప్రత్యామ్నాయం కావచ్చు. ఈ ప్రక్రియ మీ కణితికి ఖచ్చితంగా రేడియేషన్ను అందిస్తుంది మరియు దీనికి కోత అవసరం లేదు.
చివరిగా.!
సమతుల్యత సమస్యలు సంక్లిష్టమైనవి, కానీ సరైన వైద్య విధానం మరియు సహనంతో వాటిని తరచుగా నిర్వహించవచ్చు. ఇందుకు ముఖ్యంగా బినైన్ పారాక్సిస్మల్ పొజిషనల్ వెర్టిగో (BPPV), లాబ్రింథైటిస్, గ్రహణ సంబంధిత తలతిరగడం, ఆకౌస్టిక్ న్యూరోమా, మైగ్రేన్, తలకు గాయం, మెనియర్స్ వ్యాధి లేదా ఇతర వెస్టిబ్యులర్ సిస్టమ్ సవాళ్లు కారణం కావచ్చు. మీ అస్థిరతకు కారణం ఏదైనప్పటికీ, సమర్థవంతమైన చికిత్సా ప్రణాళికను రూపొందించడానికి మూల కారణాన్ని గుర్తించడం చాలా అవసరం. నిరంతర లక్షణాలను నిర్లక్ష్యం చేయవద్దు, ఎందుకంటే వాటిని ముందుగానే గుర్తించి, పరిష్కరించడం వలన పడిపోవడాన్ని నివారించవచ్చు. మీ రోజువారీ కార్యకలాపాలను మెరుగుపరచవచ్చు. న్యూరాలజిస్టులు, ఈఎన్టీ (ENT) వైద్య నిపుణులు, లేదా ఫిజికల్ థెరపిస్టుల వంటి వైద్య నిపుణులతో కలిసి పనిచేయడం ద్వారా, మీరు మీ సమతుల్యతను తిరిగి పొందడానికి, గాయాల ప్రమాదాన్ని తగ్గించడానికి అవకాశాలు ఉన్నాయి. మీ సాధారణ, చురుకైన జీవితానికి తిరిగి రావడానికి లక్షిత వ్యాయామాలు మరియు వైద్యపరమైన చర్యలను ఉపయోగించుకోవచ్చు.
