ఫ్రీ రాడికల్స్ శరీరాన్ని ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయి? యాంటీఆక్సిడెంట్ల పాత్ర - How do free radicals affect the body? Role of Antioxidants

ఫ్రీ రాడికల్స్ శరీరంలో ఉండే ఇవి మనిషిని వ్యాధుల భారిన పడేలా చేసే అస్థిర అణువులు. మనిషి అరోగ్యంపై నెమ్మదిగా దాడి చేస్తూనే అదే సమయంలో చర్మంపై, జుట్టుపై కూడా ఒకేసారి దాడి చేస్తూ అటు వ్యాధులను సంక్రమించేలా చేయడంతో పాటు ఇటు వృద్దాప్య ఛాయలను కూడా త్వరితగతిన వచ్చేలా చేస్తాయి. ఫ్రీ రాడికల్స్ తొలి ప్రభావం కణాలపైనే పడుతుంది. ఇవి కణాలను దెబ్బతీసి అనారోగ్యం మరియు వృద్ధాప్యానికి కారణమవుతాయి. ప్రభావిత వ్యక్తులలో వేగంగా వృద్దాప్యం సంక్రమించేలా చేయడంతో పాటు అనేక వ్యాధులను గురి చేసి మానవ ఆరోగ్యంలో వాటి పాత్ర గురించి తెలుసుకునేలా చేశాయి. అయితే అదే సమయంలో ఈ ఫ్రీ రాడికల్స్ ప్రజలను అనారోగ్యానికి గురిచేయకుండా ఎలా నిరోధించాలో ఇప్పటికీ పలు అధ్యయనాలు సాగుతున్నా.. వాటి గురించి చాలా తక్కువగా తెలుసు.

ఫ్రీ రాడికల్స్ అంటే ఏమిటి?                 What are free radicals?

ఫ్రీ రాడికల్స్‌ను అర్థం చేసుకోవడానికి రసాయన శాస్త్రంలో ప్రాథమిక పరిజ్ఞానం తెలిసివుండాల్సిన అవసరం ఉంది. అణువులు షెల్స్ అని పిలువబడే పొరలలో అణువు చుట్టూ కక్ష్యలో ఉండే ఎలక్ట్రాన్‌లతో చుట్టుముట్టబడి ఉంటాయి. ప్రతి షెల్‌ను నిర్ణీత సంఖ్యలో ఎలక్ట్రాన్‌లతో నింపాలి. షెల్ నిండినప్పుడు; ఎలక్ట్రాన్లు తదుపరి షెల్‌ను నింపడం ప్రారంభిస్తాయి. ఒక అణువు పూర్తి కాని బయటి షెల్ కలిగి ఉంటే, అది మరొక అణువుతో బంధించవచ్చు, దాని బయటి షెల్‌ను పూర్తి చేయడానికి ఎలక్ట్రాన్‌లను ఉపయోగిస్తుంది. ఈ రకమైన అణువులను ఫ్రీ రాడికల్స్ అంటారు. ఔటర్ షెల్ తో నిండుగా ఉన్న అణువులు స్థిరంగా ఉంటాయి.

కానీ ఫ్రీ రాడికల్స్ సెల్స్ మాత్రం అస్థిరంగా ఉంటాయి. వీటి బయటి షెల్‌లోని ఎలక్ట్రాన్‌ల సంఖ్యను తయారు చేసే ప్రయత్నంలో, అవి ఇతర పదార్థాలతో వేగంగా స్పందిస్తాయి. ఈ క్రమంలో ఆక్సిజన్ అణువులు వాటితో జతకట్టడానికి సింగిల్ అణువులుగా విడిపోతాయి. అయితే ఇవి వాటితో జోడించబడకపోవడంతో అస్థిర ఫ్రీ రాడికల్స్ గా మారతాయి, ఇవి బంధించడానికి ఇతర అణువులను లేదా మాలిక్యూల్స్ ను కోరుకుంటాయి. ఇది ఇలాగే కొనసాగిన నేపథ్యంలో, అది ఆక్సీకరణ ఒత్తిడి అనే ప్రక్రియను ప్రారంభిస్తుంది. ఆక్సీకరణ ఒత్తిడి శరీర కణాలను దెబ్బతీస్తుంది, ఇది అనేక రకాల వ్యాధులతో పాటు ముడతలు వంటి వృద్ధాప్య లక్షణాలను కలిగిస్తుంది.

ఫ్రీ రాడికల్స్ శరీరాన్ని ఎలా దెబ్బతీస్తాయి?    How do free radicals damage the body?

ఫ్రీ రాడికల్స్ కాలక్రమేణా కణాలను విచ్ఛిన్నం చేస్తాయని 1956లో మొదట వివరించిన వృద్ధాప్యం యొక్క ఫ్రీ రాడికల్ సిద్ధాంతం పేర్కోంది. శరీరం వయస్సు పెరిగే కొద్దీ, ఫ్రీ రాడికల్స్ ప్రభావాలతో పోరాడే సామర్థ్యాన్ని కోల్పోతుంది. ఫలితంగా ఎక్కువ ఫ్రీ రాడికల్స్, ఎక్కువ ఆక్సీకరణ ఒత్తిడి మరియు కణాలకు ఎక్కువ నష్టం జరుగుతుంది, ఇది క్షీణత ప్రక్రియలకు దారితీస్తుంది, అలాగే “సాధారణ” వృద్ధాప్యానికి దారితీస్తుంది.

వివిధ అధ్యయనాలు మరియు సిద్ధాంతాలు ఫ్రీ రాడికల్స్ వల్ల కలిగే ఆక్సీకరణ ఒత్తిడిని వీటితో అనుసంధానించాయి:

• అల్జీమర్స్ మరియు ఇతర చిత్తవైకల్యాలు వంటి కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థ వ్యాధులు
• మూసుకుపోయిన ధమనుల కారణంగా హృదయ సంబంధ వ్యాధులు
• రుమటాయిడ్ ఆర్థరైటిస్ మరియు క్యాన్సర్ వంటి ఆటో ఇమ్యూన్ మరియు ఇన్ఫ్లమేటరీ రుగ్మతలు
• కంటిశుక్లం మరియు వయస్సు సంబంధిత దృష్టి క్షీణత
• చర్మం స్థితిస్థాపకత కోల్పోవడం, ముడతలు వంటి వయస్సు సంబంధిత మార్పులు
• జుట్టు నెరిసిపోవడం, జుట్టు రాలడం మరియు జుట్టు నిర్మాణంలో మార్పులు సంభవించడం
• మధుమేహం
• హంటింగ్టన్’స్ వ్యాధి లేదా పార్కిన్సన్స్ వంటి జన్యు క్షీణత వ్యాధులు

వృద్ధాప్యం యొక్క ఫ్రీ రాడికల్ సిద్ధాంతం సాపేక్షంగా కొత్తది, కానీ అనేక అధ్యయనాలు దానిని సమర్థిస్తాయి. ఉదాహరణకు, ఎలుకలపై చేసిన అధ్యయనాలు ఎలుకలు వయసు పెరిగే కొద్దీ ఫ్రీ రాడికల్స్‌లో గణనీయమైన పెరుగుదలను చూపించాయి. ఈ మార్పులు ఆరోగ్యంలో వయస్సు సంబంధిత క్షీణతలతో సరిపోలాయి. కాలక్రమేణా, పరిశోధకులు మైటోకాండ్రియాపై దృష్టి పెట్టడానికి వృద్ధాప్యం యొక్క ఫ్రీ రాడికల్ సిద్ధాంతాన్ని సర్దుబాటు చేశారు. మైటోకాండ్రియా అనేది కణానికి శక్తినిచ్చే పోషకాలను ప్రాసెస్ చేసే కణాలలోని చిన్న అవయవాలు.

ఎలుకలపై చేసిన పరిశోధన ప్రకారం మైటోకాండ్రియాలో ఉత్పత్తి అయ్యే ఫ్రీ రాడికల్స్ కణం సరిగ్గా పనిచేయడానికి అవసరమైన పదార్థాలను దెబ్బతీస్తాయి. ఈ నష్టం మరింత ఫ్రీ రాడికల్స్‌ ఉత్పత్తి చేసే ఉత్పరివర్తనలకు కారణం అయ్యింది, తద్వారా కణానికి నష్టం ప్రక్రియను వేగవంతం చేస్తుంది. ఈ సిద్ధాంతం వృద్ధాప్యాన్ని వివరించడంలో సహాయపడుతుంది, ఎందుకంటే కాలక్రమేణా వృద్ధాప్యం వేగవంతం అవుతుంది. క్రమంగా, కానీ వేగంగా పెరుగుతున్న ఫ్రీ రాడికల్స్ పేరుకుపోవడం ఆరోగ్యకరమైన శరీరాలు కూడా కాలక్రమేణా వృద్ధాప్యం చెందడానికి మరియు శరీర క్షీణతకు ఒక వివరణను అందిస్తుంది.

ఫ్రి రాడికల్స్ ఏర్పడేందుకు కారణాలు:   Causes of Free Radicals

వృద్ధాప్యం మరియు వ్యాధి యొక్క ఫ్రీ రాడికల్ సిద్ధాంతాలు కొంతమంది ఇతరులకన్నా నెమ్మదిగా ఎందుకు వృద్ధాప్యం చెందుతాయో వివరించడంలో సహాయపడతాయి. శరీరంలో స్వేచ్ఛా రాడికల్స్ సహజంగా ఉత్పత్తి అయినప్పటికీ, జీవనశైలి కారకాలు వాటి ఉత్పత్తిని వేగవంతం చేస్తాయి. వాటిలో ఇవి ఉన్నాయి:

• పురుగుమందులకు గురికావడం
• వాయు కాలుష్యం లేదా విష రసాయనాలకు గురికావడం
• ధూమపానం
• మద్యం
• వేయించిన ఆహారాలు

ఈ జీవనశైలి కారకాలు క్యాన్సర్ మరియు హృదయ సంబంధ వ్యాధుల వంటి వ్యాధులతో ముడిపడి ఉన్నాయి. కాబట్టి, ఈ పదార్ధాలకు గురికావడం వ్యాధులకు కారణమవుతుందని ఆక్సీకరణ ఒత్తిడి ఒక కారణం కావచ్చు.

యాంటీఆక్సిడెంట్లు మరియు ఫ్రీ రాడికల్స్        Antioxidants and free radicals

యాంటీఆక్సిడెంట్లతో వృద్ధాప్యాన్ని ఎదుర్కోవడానికి హామీ ఇచ్చే కనీసం ఒక వాణిజ్య ప్రకటనను చూడకుండా టెలివిజన్ చూడటం కష్టం. యాంటీఆక్సిడెంట్లు ఇతర అణువుల ఆక్సీకరణను నిరోధించే అణువులు. యాంటీఆక్సిడెంట్లు ఫ్రీ రాడికల్స్ ప్రభావాలను తగ్గించే లేదా నిరోధించే రసాయనాలు. అవి ఫ్రీ రాడికల్స్‌కు ఎలక్ట్రాన్‌ను దానం చేస్తాయి, తద్వారా వాటి రియాక్టివిటీని తగ్గిస్తాయి. యాంటీఆక్సిడెంట్లను ప్రత్యేకంగా చేసేది ఏమిటంటే అవి రియాక్టివ్ ఫ్రీ రాడికల్స్‌గా మారకుండా ఎలక్ట్రాన్‌ను దానం చేయగలవు. ప్రతి ఫ్రీ రాడికల్ యొక్క ప్రభావాలను ఏ ఒక్క యాంటీఆక్సిడెంట్ కూడా ఎదుర్కోదు. శరీరంలోని వివిధ ప్రాంతాలలో ఫ్రీ రాడికల్స్ వేర్వేరు ప్రభావాలను కలిగి ఉన్నట్లే, ప్రతి యాంటీఆక్సిడెంట్ దాని రసాయన లక్షణాల కారణంగా భిన్నంగా ప్రవర్తిస్తుంది. అయితే, కొన్ని సందర్భాలలో, కొన్ని యాంటీఆక్సిడెంట్లు ప్రో-ఆక్సిడెంట్లుగా మారవచ్చు, ఇవి ఇతర అణువుల నుండి ఎలక్ట్రాన్‌లను లాక్కుంటాయి, ఆక్సీకరణ ఒత్తిడిని కలిగించే రసాయన అస్థిరతను సృష్టిస్తాయి.

యాంటీఆక్సిడెంట్ అంటే ఏమిటీ.?        What are Antioxidants?

యాంటీఆక్సిడెంట్ అనేది ఒక అణువు, ఇది ఒక ఎలక్ట్రాన్‌ను వేగంగా విస్తరిస్తున్న ఫ్రీ రాడికల్‌కు దానం చేసి దానిని తటస్థీకరిస్తుంది, తద్వారా దాని నష్ట సామర్థ్యాన్ని తగ్గిస్తుంది. ఈ యాంటీఆక్సిడెంట్లు ప్రధానంగా వాటి ఫ్రీ రాడికల్ స్కావెంజింగ్ లక్షణం ద్వారా సెల్యులార్ నష్టాన్ని ఆలస్యం చేస్తాయి లేదా నిరోధిస్తాయి. ఈ తక్కువ-మాలిక్యులర్ యాంటీఆక్సిడెంట్లు ఫ్రీ రాడికల్స్‌తో సురక్షితంగా సంకర్షణ చెందుతాయి మరియు ముఖ్యమైన అణువులు దెబ్బతినడానికి ముందు గొలుసు ప్రతిచర్యను ముగించగలవు. గ్లూటాథియోన్, యుబిక్వినాల్ మరియు యూరిక్ యాసిడ్‌తో సహా కొన్ని యాంటీఆక్సిడెంట్లు శరీరంలోని సాధారణ జీవక్రియ సమయంలో ఉత్పత్తి అవుతాయి. ఇతర తేలికైన యాంటీఆక్సిడెంట్లు ఆహారంలో కనిపిస్తాయి. శరీరంలో ఫ్రీ రాడికల్స్‌ను తొలగించే అనేక ఎంజైమ్‌ల వ్యవస్థ ఉన్నప్పటికీ, సూత్రప్రాయమైన సూక్ష్మపోషక: విటమిన్లు యాంటీఆక్సిడెంట్లు విటమిన్ E, విటమిన్ సి: ఆస్కార్బిక్ ఆమ్లం మరియు B-కెరోటిన్. శరీరం ఈ సూక్ష్మపోషకాలను తయారు చేయలేదు, కాబట్టి వాటిని ఆహారంలో ద్వారానే శరీరానికి అందించాలన్న విషయాన్ని గుర్తించాలి.

యాంటీఆక్సిడెంట్ రక్షణ వ్యవస్థ       Antioxidant defense system

యాంటీఆక్సిడెంట్లు రాడికల్ స్కావెంజర్, హైడ్రోజన్ దాత, ఎలక్ట్రాన్ దాత, పెరాక్సైడ్ డీకంపోజర్, సింగిల్ట్ ఆక్సిజన్ క్వెన్చర్, ఎంజైమ్ ఇన్హిబిటర్, సినర్జిస్ట్ మరియు మెటల్-చెలేటింగ్ ఏజెంట్లుగా పనిచేస్తాయి. రియాక్టివ్ ఆక్సిజన్ జాతులు: ROSలను నిర్విషీకరణ చేయడానికి ఎంజైమాటిక్ మరియు నాన్ఎంజైమాటిక్ యాంటీఆక్సిడెంట్లు రెండూ కణాంతర మరియు బాహ్య కణ వాతావరణంలో ఉన్నాయి.

యాంటీఆక్సిడెంట్ల చర్య విధానం    Mechanism of action of antioxidants

యాంటీఆక్సిడెంట్లు ఫ్రీ రాడికల్స్ పై తీసుకునే చర్యల్లో రెండు సూత్ర విధానాలు ప్రతిపాదించబడ్డాయి. మొదటిది గొలుసు-బ్రేకింగ్ విధానం, దీని ద్వారా ప్రాథమిక యాంటీఆక్సిడెంట్ వ్యవస్థలలో ఉన్న ఫ్రీ రాడికల్‌కు ఎలక్ట్రాన్‌ను దానం చేస్తుంది. రెండవ యంత్రాంగంలో గొలుసు-ప్రారంభ ఉత్ప్రేరకాన్ని చల్లబరచడం ద్వారా ROS/రియాక్టివ్ నైట్రోజన్ జాతుల ఇనిషియేటర్‌లను: సెకండరీ యాంటీఆక్సిడెంట్లు తొలగించడం ఉంటుంది. యాంటీఆక్సిడెంట్లు ఎలక్ట్రాన్ దానం, లోహ అయాన్ చెలేషన్, సహ-యాంటీఆక్సిడెంట్లు లేదా జన్యు వ్యక్తీకరణ నియంత్రణ వంటి వివిధ విధానాల ద్వారా జీవ వ్యవస్థలపై వాటి ప్రభావాన్ని చూపవచ్చు.

యాంటీఆక్సిడెంట్ చర్య స్థాయిలు     Levels of antioxidant action

రక్షణ వ్యవస్థలలో పనిచేసే యాంటీఆక్సిడెంట్లు నివారణ, రాడికల్ స్కావెంజింగ్, మరమ్మత్తు మరియు డి నోవో, మరియు నాల్గవ రక్షణ లైన్, అంటే అనుసరణ వంటి వివిధ స్థాయిలలో పనిచేస్తాయి. రక్షణ యొక్క మొదటి లైన్ నివారణ యాంటీఆక్సిడెంట్లు, ఇవి ఫ్రీ రాడికల్స్ ఏర్పడటాన్ని అణిచివేస్తాయి. రెండవ రక్షణ శ్రేణి యాంటీఆక్సిడెంట్లు, ఇవి గొలుసు ప్రారంభాన్ని అణిచివేయడానికి, గొలుసు ప్రచార ప్రతిచర్యలను విచ్ఛిన్నం చేయడానికి క్రియాశీల రాడికల్‌లను శుభ్రపరుస్తాయి. వీటినే వివిధ ఎండోజెనస్ రాడికల్-శుభ్రపరిచే యాంటీఆక్సిడెంట్లు అంటారు. వీటిలో కొన్ని హైడ్రోఫిలిక్ మరికొన్ని లిపోఫిలిక్. విటమిన్ సి, యూరిక్ యాసిడ్, బిలిరుబిన్, అల్బుమిన్, థియోల్స్ హైడ్రోఫిలిక్, రాడికల్-స్కావెంజింగ్ యాంటీఆక్సిడెంట్లు. కాగా విటమిన్ ఇ అత్యంత శక్తివంతమైన రాడికల్-స్కావెంజింగ్ లిపోఫిలిక్ యాంటీఆక్సిడెంట్‌గా అంగీకరించబడింది.

రక్షణ యొక్క మూడవ వరుస మరమ్మత్తు మరియు డి నోవో యాంటీఆక్సిడెంట్లు. సైటోసోల్ మరియు క్షీరద కణాల మైటోకాండ్రియాలో ఉండే ప్రోటీయోలైటిక్ ఎంజైమ్‌లు, ప్రోటీనేస్‌లు, ప్రోటీసెస్, పెప్టిడేస్‌లు ఆక్సీకరణపరంగా మార్పు చెందిన ప్రోటీన్‌లను గుర్తించి, క్షీణింపజేసి, తొలగించడంతో పాటు ఆక్సీకరణం చెందిన ప్రోటీన్‌ల చేరడం నిరోధిస్తాయి. డిఎన్ఏ మరమ్మత్తు వ్యవస్థలు ఆక్సీకరణ నష్టానికి వ్యతిరేకంగా మొత్తం రక్షణ వ్యవస్థలో కూడా ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తాయి. దెబ్బతిన్న DNAని మరమ్మతు చేసే గ్లైకోసైలేస్‌లు మరియు న్యూక్లియస్‌లు వంటి వివిధ రకాల ఎంజైమ్‌లు ఇప్పటికే గుర్తించబడ్డాయి. అడాప్టేషన్ అనే మరొక ముఖ్యమైన ఫంక్షన్ ఉంది, ఇక్కడ ఫ్రీ రాడికల్స్ ఉత్పత్తి మరియు ప్రతిచర్యలకు సంకేతం సరైన ప్రదేశానికి తగిన యాంటీఆక్సిడెంట్ ఏర్పడటానికి మరియు రవాణాను ప్రేరేపిస్తుంది.

యాంటీఆక్సిడెంట్ల మూలంగా మొక్కలు     Plants as source of Antioxidants

ఆక్సీకరణం నుండి రక్షించడానికి సింథటిక్ మరియు సహజ ఆహార యాంటీఆక్సిడెంట్లను ఆహారాలు మరియు ఔషధాలలో, ముఖ్యంగా నూనెలు మరియు కొవ్వులు కలిగిన వాటిలో నిత్యం ఉపయోగిస్తారు. అనేక సింథటిక్ ఫినోలిక్ యాంటీఆక్సిడెంట్లు ఉన్నాయి, బ్యూటిలేటెడ్ హైడ్రాక్సీటోలుయెన్: BHT మరియు బ్యూటిలేటెడ్ హైడ్రాక్సియానిసోల్: BHA ప్రముఖ ఉదాహరణలు. ఈ సమ్మేళనాలు ఆహార పరిశ్రమ, సౌందర్య సాధనాలు మరియు చికిత్సా పరిశ్రమలో యాంటీఆక్సిడెంట్లుగా విస్తృతంగా ఉపయోగించబడుతున్నాయి. యాంటీఆక్సిడెంట్లు అధికంగా ఉండే ఆహారం మరియు ఔషధ మొక్కలను ఆహారంలో తీసుకోవడం మరియు మానవ వ్యాధుల సంభవం మధ్య విలోమ సంబంధం ఉందని నివేదించబడింది.

మానిషి వివిధ ప్రాణాంతక వ్యాధులకు గురయ్యే ప్రమాద కారకాలు పెరుగుతున్న దృష్ట్యా, ఔషధ మొక్కలు, ఆహార పలకలలో ఉండే సహజ పదార్థాన్ని చికిత్సా యాంటీఆక్సిడెంట్లుగా ఉపయోగించడం పట్ల ప్రపంచవ్యాప్తంగా ధోరణి మారుతుంది. బంగాళాదుంప, పాలకూర, టమోటాలు, చిక్కుళ్ళు వంటి అనేక రకాల కూరగాయల యాంటీఆక్సిడెంట్ సామర్థ్యాన్ని అధ్యయనం చేయడానికి ప్రయత్నాలు జరిగాయి. పండ్లు యాంటీఆక్సిడెంట్ సామర్థ్యాన్ని చూపించే అనేక నివేదికలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా బెర్రీలు, చెర్రీలు, సిట్రస్, ప్రూనే, ఆలివ్‌లలో బలమైన యాంటీఆక్సిడెంట్ల కార్యకలాపాలు కనుగొనబడ్డాయి. గ్రీన్, బ్లాక్ టీలు యాంటీఆక్సిడెంట్ లక్షణాల కోసం విస్తృతంగా అధ్యయనం చేయబడ్డాయి ఎందుకంటే వీటిలో 30 శాతం వరకు ఫినోలిక్ సమ్మేళనాలుగా ఉన్నాయి.

యాంటీఆక్సిడెంట్లను అందించే ఆహార, ఔషధ మొక్కలు:

యాంటీఆక్సిడెంట్లను అందించే ఆహార మొక్కలు ఇవే. వాటి శాస్త్రీయ నామాలతో పాటు బ్రాకెట్లలో సాధారణ/ఆయుర్వేద పేర్లు కూడా ఇవ్వబడ్డాయి.

• అకాసియా కాటేచు: తుమ్మ చెట్టు, కాచు తుమ్మ
• ఏగల్ మార్మెలోస్: మారేడు, బిల్వ
• అల్లియం సెపా: ఉల్లిపాయ
• ఎ. సాటివం: వెల్లుల్లి
• అలియో వేరా: కలబంద, ఘృత్కుమారి
• అమోమమ్ సుబులాటం: నల్ల ఏలకులు
• ఆండ్రోగ్రాఫిస్ పానిక్యులాటా: కల్మేఘ్, నీలవేంబు
• ఆస్పరాగస్ రెసెమోసస్: శతావరి
• అజాదిరచ్తా ఇండికా: వేప చెట్టు
• బాకోపా మొన్నీరా: బ్రాహ్మి
• బ్యూటీ మోనోస్పెర్మా: మోదుగు చెట్టు
• కామెల్లియా సినెన్సిస్: గ్రీన్ టీ
• సిన్నమోమం వెరమ్: దాల్చిన చెక్క
• సిన్నమోముమ్ తమలా: తేజ్‌పత్ర, బిర్యానీ ఆకు
• కర్క్మా లాంగా: పసుపు
• ఎంబ్లికా అఫిసినాలిస్: ఉసిరికాయ
• గ్లైసిరిజా గ్లాప్రా: అతిమధురం
• హెమిడెస్మస్ ఇండికస్: సుగంధి పాల
• ఇండిగోఫెరా టింక్టోరియా: నీలిమందు మొక్క
• మాంగిఫెరా ఇండికా: మామిడికాయ
• మోమోర్డికా చరాంటియా: కాకరకాయ
• ముర్రాయా కోయినిగి: కరివేపాకు
• నిగెల్లా సాటివా: నల్ల జీలకర్ర
• ఓసిమమ్ గర్భగుడి: పవిత్ర తులసి
• ఒనోస్మా ఎకియోయిడ్స్: రతంజ్యోత్, దుగ్ధపత్రము
• పిక్రోరిజా కుర్రోవా: కటక రోహిణి
• పైపర్ బీటిల్: తమలపాకు
• ప్లంబాగో జైలాన్సియా: చిత్రమూలము
• సీసము ఇండికం: నువ్వులు
• సిడా కార్డిఫోలియా: అతిబల
• స్పిరులినా ఫ్యూసిఫార్మిస్: స్పైరులీనా నాచు
• స్వెర్టియా డెకుర్సాటా: చిరాత
• సిజిజియం జీలకర్ర: నేరేడుపండ్లు
• టెర్మినలియా అరియునా: అర్జున
• టెర్మినలియా బెల్లారికా: కరక్కాయ
• టినోస్పోరా కార్డిఫోలియా: అమృతవల్లి, తిప్పతీగ
• ట్రైగోనెల్లా ఫోనుమ్-గ్రేసియం: మెంతికూర
• వితనియా సోమిఫెరా: అశ్వగంధ
• జింగిబర్ అఫిసినాలిస్: అల్లం

యాంటీఆక్సిడెంట్ ఆహారాలు, సప్లిమెంట్లు: పనిచేస్తాయా?         Antioxidant foods and supplements: Do work?

వేలాది రసాయనాలు యాంటీఆక్సిడెంట్లుగా పనిచేస్తాయి. విటమిన్లు సి, మరియు ఇ, గ్లూటాథియోన్, బీటా-కెరోటిన్ మరియు ఫైటోఈస్ట్రోజెన్‌లు అని పిలువబడే మొక్కల ఈస్ట్రోజెన్‌లు ఫ్రీ రాడికల్స్ ప్రభావాలను రద్దు చేసే అనేక యాంటీఆక్సిడెంట్లలో ఉన్నాయి. అనేక ఆహారాలలో యాంటీఆక్సిడెంట్లు పుష్కలంగా ఉంటాయి. బెర్రీలు, సిట్రస్ పండ్లు మరియు అనేక ఇతర పండ్లు విటమిన్ సి సమృద్ధిగా ఉంటాయి, అయితే క్యారెట్లు అధిక బీటా-కెరోటిన్ కంటెంట్‌కు ప్రసిద్ధి చెందాయి. సోయాబీన్స్ మరియు కొన్ని మాంసం ప్రత్యామ్నాయాలలో లభించే సోయాలో ఫైటోఈస్ట్రోజెన్‌లు అధికంగా ఉంటాయి.

ఆహారంలో యాంటీఆక్సిడెంట్లు సిద్ధంగా ఉండటం వల్ల కొంతమంది ఆరోగ్య నిపుణులు యాంటీఆక్సిడెంట్లు అధికంగా ఉండే ఆహారాలను సూచించడానికి ప్రేరణనిచ్చింది. వృద్ధాప్యం యొక్క యాంటీఆక్సిడెంట్ సిద్ధాంతం కూడా అనేక కంపెనీలు యాంటీఆక్సిడెంట్ సప్లిమెంట్ల అమ్మకాలను ప్రోత్సహించడానికి దారితీసింది. యాంటీఆక్సిడెంట్లపై పరిశోధన మిశ్రమంగా ఉంది. చాలా పరిశోధనలు తక్కువ లేదా ఎటువంటి ప్రయోజనాలను చూపించలేదు. ప్రోస్టేట్ క్యాన్సర్ నివారణకు యాంటీఆక్సిడెంట్ సప్లిమెంటేషన్‌ను పరిశీలించిన 2010 అధ్యయనంలో ఎటువంటి ప్రయోజనాలు కనిపించలేదు. 2012 అధ్యయనంలో యాంటీఆక్సిడెంట్లు ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ ప్రమాదాన్ని తగ్గించలేదని తేలింది.

వాస్తవానికి, ధూమపానం చేసేవారు వంటి క్యాన్సర్ ప్రమాదం ఇప్పటికే ఎక్కువగా ఉన్న వ్యక్తులకు, యాంటీఆక్సిడెంట్లు క్యాన్సర్ ప్రమాదాన్ని కొద్దిగా పెంచాయి. కొన్ని పరిశోధనలు యాంటీఆక్సిడెంట్లతో సప్లిమెంటేషన్ హానికరమని కూడా కనుగొన్నాయి, ముఖ్యంగా ప్రజలు సిఫార్సు చేసిన రోజువారీ భత్యం: RDA కంటే ఎక్కువ తీసుకుంటే. 2013 విశ్లేషణలో బీటా-కెరోటిన్ లేదా విటమిన్ E అధిక మోతాదులో చనిపోయే ప్రమాదాన్ని గణనీయంగా పెంచిందని కనుగొంది. కొన్ని అధ్యయనాలు యాంటీఆక్సిడెంట్ వాడకంతో సంబంధం ఉన్న ప్రయోజనాలను కనుగొన్నాయి, కానీ ఫలితాలు నిరాడంబరంగా ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు, 2007 అధ్యయనంలో, బీటా-కెరోటిన్ యొక్క దీర్ఘకాలిక ఉపయోగం వయస్సు-సంబంధిత ఆలోచన సమస్యల ప్రమాదాన్ని నిరాడంబరంగా తగ్గిస్తుందని కనుగొంది.

మనకు తెలియనిది               What we do not know

యాంటీఆక్సిడెంట్లు ఫ్రీ రాడికల్స్ యొక్క ప్రభావాలను “నయం” చేయలేవని అధ్యయనాలు సూచిస్తున్నాయి – కనీసం యాంటీఆక్సిడెంట్లు కృత్రిమ వనరుల నుండి వచ్చినప్పుడు కాదు. ఇది ఫ్రీ రాడికల్స్ అంటే ఏమిటి మరియు అవి ఎందుకు ఏర్పడతాయనే దాని గురించి ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతుంది. ఫ్రీ రాడికల్స్ అనేది ఇప్పటికే వ్యాధితో పోరాడుతున్న కణాల ప్రారంభ సంకేతం లేదా వయస్సుతో ఫ్రీ రాడికల్ నిర్మాణం అనివార్యం కావచ్చు. ఫ్రీ రాడికల్స్ సమస్యను పూర్తిగా అర్థం చేసుకోవడానికి మరింత సమాచారం అవసరం, అది లేకుండా వీటి గురించి తెలుసుకోవడం అసాధ్యం. ఫ్రీ రాడికల్-సంబంధిత వృద్ధాప్యాన్ని ఎదుర్కోవడంలో ఆసక్తి ఉన్న వ్యక్తులు కాలుష్యం మరియు వేయించిన ఆహారం వంటి ఫ్రీ రాడికల్స్ యొక్క సాధారణ వనరులను నివారించాలి. వారు యాంటీఆక్సిడెంట్లతో భర్తీ చేయడం గురించి చింతించకుండా ఆరోగ్యకరమైన, సమతుల్య ఆహారాన్ని కూడా తినాలి.

చివరిగా.!

ఫ్రీ రాడికల్స్ వల్ల కలిగే నష్టం హృదయ సంబంధ మరియు శోథ వ్యాధులు, కంటిశుక్లం మరియు క్యాన్సర్ వంటి అనేక దీర్ఘకాలిక ఆరోగ్య సమస్యలకు కారణమవుతుంది. రాడికల్స్ ఏర్పడకుండా యాంటీఆక్సిడెంట్లు నిరోధించడం, వాటిని తొలగించడం లేదా అవి కుళ్ళిపోవడాన్ని ప్రోత్సహించడం ద్వారా ఫ్రీ రాడికల్ ప్రేరిత కణజాల నష్టాన్ని నివారిస్తాయి. సింథటిక్ యాంటీఆక్సిడెంట్లు ఇటీవల మానవ ఆరోగ్యానికి ప్రమాదకరమని నివేదించబడ్డాయి. అందువల్ల ఇటీవలి సంవత్సరాలలో యాంటీఆక్సిడేటివ్ కార్యకలాపాలతో కూడిన ప్రభావవంతమైన, విషరహిత సహజ సమ్మేళనాల కోసం అన్వేషణ తీవ్రమైంది.

ఎండోజెనస్ యాంటీఆక్సిడెంట్ రక్షణ వ్యవస్థలతో పాటు, ఆహార మరియు మొక్కల నుండి పొందిన యాంటీఆక్సిడెంట్ల వినియోగం తగిన ప్రత్యామ్నాయంగా కనిపిస్తుంది. మొక్కలలోని ఆహార మరియు ఇతర భాగాలు యాంటీఆక్సిడెంట్ల యొక్క ప్రధాన వనరుగా ఏర్పడతాయి. సాంప్రదాయ భారతీయ ఆహారం, సుగంధ ద్రవ్యాలు మరియు ఔషధ మొక్కలు సహజ యాంటీఆక్సిడెంట్ల యొక్క గొప్ప వనరులు; క్రియాత్మక ఆహారాలలో యాంటీఆక్సిడెంట్లలో అధిక స్థాయి యాంటీఆక్సిడెంట్లతో సహా క్రియాత్మక లక్షణాలతో కూడిన ఆహారాలను ఎక్కువగా తీసుకోవడం ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంటున్న ఒక వ్యూహం.