కెరటోఅకాంథోమా అనేది చర్మంపై వేగంగా పెరిగే, గుమ్మటం ఆకారంలో ఉండే ఒక గడ్డ. ఇది తరచుగా ముఖం లేదా చేతుల వంటి, ఎండకు ఎక్కువగా గురయ్యే శరీర భాగాలపై కనిపిస్తుంది. ఇది చూడటానికి చర్మ క్యాన్సర్ లాగే అనిపిస్తుంది, కాబట్టి వైద్యులు ముందు జాగ్రత్తగా దీనిని తొలగిస్తుంటారు. ఇది సాధారణంగా ప్రమాదకరం కాకపోయినప్పటికీ, దీనిని ప్రారంభ దశలోనే పరీక్షించుకోవడం వల్ల మచ్చలు ఏర్పడటం మరియు ఇతర సమస్యలను నివారించవచ్చు.
కెరటోఅకాంథోమా అంటే ఏమిటి? What Is a Keratoacanthoma?
కెరటోఅకాంథోమా అనేది వేగంగా పెరిగే, గుమ్మటం ఆకారంలో ఉండే ఒక గడ్డ; దీని మధ్యలో తరచుగా గట్టి పొలుసు లేదా పుండు వంటి పదార్థం (scab-like plug) ఉంటుంది. ఇది సాధారణంగా ముఖం, మెడ, చేతులు లేదా భుజాల వంటి, ఎండ ఎక్కువగా తగిలే చర్మ భాగాలపై కనిపిస్తుంది. దీనిని “కెర్-అ-టో-అక్-ఆన్-థో-మా” అని ఉచ్చరిస్తారు. ఈ కణితి (tumor) సాధారణంగా క్యాన్సర్ కానిది మరియు తరచుగా వాటంతట అవే తగ్గిపోతాయి. అయితే, ఇది ‘స్క్వామస్ సెల్ కార్సినోమా’ (squamous cell carcinoma) అనే ఒక రకమైన చర్మ క్యాన్సర్ లాగే కనిపిస్తుంది. అందుకే వైద్యులు ముందు జాగ్రత్తగా Keratoacanthomaలను చర్మ క్యాన్సర్గానే పరిగణించి చికిత్స అందిస్తారు; కొందరు వైద్యులు వీటిని ఒక రకమైన స్క్వామస్ సెల్ కార్సినోమాగానే భావిస్తారు. మీ చర్మంపై ఏవైనా కొత్త గడ్డలు లేదా మార్పులు గమనిస్తే, వెంటనే వైద్యుడిని సంప్రదించి పరీక్ష చేయించుకోండి.
కెరటోఅకాంథోమా రకాలు Types of keratoacanthomas
కెరటోఅకాంథోమాలలో అనేక రకాలు ఉన్నాయి, వాటిలో కొన్ని:
- ఏకాంత కెరటోఅకాంథోమా Solitary keratoacanthoma (ఏకైక Keratoacanthoma): మీ చర్మంపై కేవలం ఒకే ఒక గడ్డ కనిపిస్తుంది. ఇది అత్యంత సాధారణమైన రకం.
- బహుళ కెరటోఅకాంథోమాలు (ఫెర్గూసన్-స్మిత్ సిండ్రోమ్) Multiple keratoacanthomas (Ferguson-Smith syndrome): కాలక్రమేణా చర్మంపై అనేక గడ్డలు కనిపిస్తాయి; సాధారణంగా మీ కుటుంబ చరిత్రలో ఎవరికైనా ఈ సమస్య ఉంటే ఇలా జరిగే అవకాశం ఉంటుంది.
- సబంగువల్ కెరటోఅకాంథోమా Subungual keratoacanthoma: మీ చేతి లేదా కాలి గోరు కింద లేదా గోరు చుట్టూ ఒక గడ్డ ఏర్పడుతుంది.
- మ్యూకోసల్ కెరటోఅకాంథోమా Mucosal keratoacanthoma: ఈ రకం శరీరంలోని తేమగా ఉండే భాగాలపై (శ్లేష్మ పొరలపై), ఉదాహరణకు నోటి లోపల లేదా ముక్కు లోపల కనిపిస్తుంది.
- జైంట్ కెరటోఅకాంథోమా Giant keratoacanthoma: ఈ గడ్డ సాధారణం కంటే చాలా పెద్దదిగా పెరుగుతుంది; కొన్నిసార్లు ఇది 6 అంగుళాల (15 సెంటీమీటర్ల) కంటే ఎక్కువ వెడల్పుతో ఉంటుంది.
- కెరటోఅకాంథోమా సెంట్రిఫుగమ్ మార్జినేటమ్ Keratoacanthoma centrifugum marginatum: ఇది ఒక అరుదైన రకం; దీని మధ్య భాగం నయమై చదునుగా మారుతుండగా, గడ్డ మాత్రం బయటి వైపుకు వలయం (ring) ఆకారంలో పెరుగుతూ ఉంటుంది.
- గ్రైబోవ్స్కీ యొక్క జనరలైజ్డ్ ఎరప్టివ్ కెరటోఅకాంథోమా Generalized eruptive keratoacanthoma of Grzybowski: మీ శరీరం అంతటా అనేక చిన్న చిన్న గడ్డలు కనిపిస్తాయి. ఇవి దురద లేదా మంటను కలిగించవచ్చు, మరియు ఇవి తరచుగా వాటంతట అవే తగ్గిపోవు.
కెరటోఅకాంథోమా లక్షణాలు Symptoms of Keratoacanthoma
కెరటోఅకాంథోమా సాధారణంగా ఒక చిన్న గడ్డలా మొదలై, కొన్ని వారాలలో వేగంగా పెరుగుతుంది. అది నెమ్మదిగా తగ్గిపోయే ముందు గడ్డ ఆకారంలోనే ఉండవచ్చు. దీనికి తరచుగా ఈ లక్షణాలు ఉంటాయి:
- సుమారు 1 నుండి 2 సెంటీమీటర్ల వెడల్పు
- మధ్యలో పొక్కులాంటి పొరతో గుమ్మటం ఆకారంలో ఉంటుంది
- తాకితే గట్టిగా ఉంటుంది
- మీ సహజ చర్మపు రంగు కంటే గులాబీ రంగులో లేదా ముదురు రంగులో ఉంటుంది
- కొన్నిసార్లు దురదగా లేదా కొద్దిగా సున్నితంగా ఉంటుంది
కొంతమందికి గడ్డ చుట్టూ నొప్పిగా అనిపిస్తుంది, ముఖ్యంగా అది పెద్దగా అవుతున్నప్పుడు.
లక్షణాలు ఎక్కడ కనిపిస్తాయి? Where do symptoms appear?
మీ శరీరంలో చర్మం ఉన్న ఏ ప్రదేశంలోనైనా ఈ గడ్డ ఏర్పడవచ్చు. సాధారణంగా ఇవి మీ శరీరంలోని సూర్యరశ్మి తగిలే భాగాలలో ఏర్పడతాయి, వాటిలో ఇవి కూడా ఉన్నాయి:
- చేతులు
- ముఖం
- అరచేతులు
- కాళ్ళు
- మెడ
కొన్ని సందర్భాల్లో, ఈ పరిస్థితి మీ శ్లేష్మ ఉపరితలాలను ప్రభావితం చేయవచ్చు. వీటిలో మీ పెదవులు, నోటి లోపలి భాగం మరియు చిగుళ్ళు ఉంటాయి. ఇవి చాలా అరుదుగా సంభవిస్తాయి.
కెరటోఅకాంథోమా కారణాలు Causes of Keratoacanthoma
మీ చర్మంలోని వెంట్రుకల కుదుళ్లు అసాధారణంగా పెరగడం ప్రారంభించినప్పుడు కెరటోఅకాంథోమాలు ఏర్పడతాయి. దీనికి ఒకే ఒక్క కారణం లేదు. వాటి పెరుగుదలకు అనేక విషయాలు కారణం కావచ్చు లేదా దోహదపడవచ్చు, అవి:
- ఎక్కువగా ఎండ తగలడం
- కుటుంబంలో వంశపారంపర్య చరిత్ర లేదా జన్యుపరమైన కారణాలు
- బలహీనమైన రోగనిరోధక వ్యవస్థ
- కొన్ని రకాల వైరస్లు
- కొన్ని రకాల రసాయనాలతో సంబంధం
- చర్మ గాయాలు లేదా మచ్చలు
అరుదైన సందర్భాలలో, కెరటోఅకాంథోమాలు వంశపారంపర్యంగా వచ్చే వ్యాధులలో భాగంగా ఉండవచ్చు, దీనివల్ల గడ్డలు ఒకటి కంటే ఎక్కువసార్లు కనిపిస్తాయి.
కెరటోఅకాంథోమా ప్రమాదకారకాలు Keratoacanthoma Riskfactors
ఎవరికైనా కెరటోఅకాంథోమా రావచ్చు. కానీ మీకు ఈ క్రిందివి ఉంటే మీ ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉండవచ్చు:
- కొన్ని జన్యుపరమైన మార్పులు (p53 లేదా H-Ras జన్యువులు)
- తరచుగా ఎండ తగలడం
- మెలనోమా ఉండి, BRAF ఇన్హిబిటర్లు తీసుకుంటుండటం
- తారు లేదా పారిశ్రామిక పదార్థాల వంటి కొన్ని రసాయనాలతో నిరంతరం సంబంధం
- ప్రభావిత ప్రాంతంలో చర్మ గాయాలు, శస్త్రచికిత్స లేదా దెబ్బ తగలడం
కెరటోఅకాంథోమా సమస్యలు Keratoacanthoma complications
ఈ గడ్డలు అరుదుగా వ్యాపిస్తాయి. కానీ అవి నయం అయిన తర్వాత లేదా తొలగించిన తర్వాత మచ్చను వదిలివేయవచ్చు. గడ్డ పగిలిపోయినా లేదా మీకు ఇన్ఫెక్షన్ సోకినా ఇది ఎక్కువగా జరగవచ్చు. ఆ ప్రాంతాన్ని గోకడం, నొక్కడం లేదా పిండడం వంటివి చేయవద్దు. అలా చేయడం వల్ల మీ చర్మానికి హాని జరిగి, గాయం మానడం నెమ్మదిస్తుంది. ఒకవేళ అది దానంతట అదే తెరుచుకుంటే, వైద్య నిపుణుడిని సంప్రదించండి. దానిని సురక్షితంగా ఎలా సంరక్షించుకోవాలో వారు మీకు తెలియజేస్తారు. ముందుగానే చికిత్స తీసుకోవడం వల్ల మీ చర్మం సరిగ్గా నయం కావడమే కాకుండా, భవిష్యత్తులో సమస్యలు వచ్చే అవకాశాలు కూడా తగ్గుతాయి.
కెరటోఅకాంథోమా నిర్ధారణ Diagnosis of Keratoacanthoma
వైద్యులు మొదట మీ వైద్య చరిత్ర గురించి అడిగి, మీ చర్మంపై ఉన్న గడ్డను పరిశీలిస్తారు. కెరటోఅకాంథోమాలు చాలా వరకు చర్మ క్యాన్సర్ లాగా కనిపిస్తాయి. కాబట్టి, వారు నిర్ధారణను ధృవీకరించడానికి మరియు ఇతర సమస్యలను తోసిపుచ్చడానికి పరీక్షలను ఆదేశించవచ్చు.
పరీక్షలలో ఇవి ఉండవచ్చు:
- చర్మ బయాప్సీ: మీ వైద్యులు మీ చర్మం నుండి కణితిని పూర్తిగా తొలగించవచ్చు. ఆ తర్వాత, దానిని మైక్రోస్కోప్ కింద పరిశీలించడానికి ల్యాబ్కు పంపుతారు.
- ఇమేజింగ్ పరీక్షలు: ఎక్స్-రే, ఎమ్మారై (MRI) లేదా సిటీ (CT) స్కాన్ వంటి ఇమేజింగ్ పరీక్షలు చాలా అరుదుగా అవసరమవుతాయి. కానీ ఆ పెరుగుదల ఎంత లోతుకు వెళ్లిందో చూడటానికి మరియు చుట్టుపక్కల కణజాలం యొక్క ఆరోగ్యాన్ని తనిఖీ చేయడానికి అవి మీ వైద్యులకు సహాయపడతాయి.
కెరటోఅకాంథోమా దశలు Keratoacanthoma stages
కెరటోఅకాంథోమాలు సాధారణంగా మూడు పెరుగుదల దశల గుండా వెళ్తాయి:
- వ్యాప్తి: కణితి సాధారణంగా ఆరు నుండి ఎనిమిది వారాలలో వేగంగా పెరుగుతుంది. ఇది రంగు మారినట్లుగా, ఉబ్బిన, గుమ్మటం లాంటి ఆకారంలో ఉండవచ్చు.
- పరిపక్వత: పెరుగుదల పెద్దది కావడం ఆగిపోయి, దాని మధ్యలో ఎకెరాటిన్ ప్లగ్తో నిండిన గొయ్యి లాంటి భాగం ఏర్పడుతుంది. ఈ దశ కొన్ని వారాల నుండి కొన్ని నెలల వరకు కొనసాగవచ్చు.
- క్షీణత: గడ్డ నెమ్మదిగా తగ్గిపోయి, చదునుగా మారవచ్చు. ఇది తరచుగా దానంతట అదే నయమవుతుంది, ఒక చిన్న, పలుచని మచ్చను వదిలివేస్తుంది.
కెరాటోఅకాంథోమా చికిత్సలు Keratoacanthoma treatments
మీ వైద్య నిపుణులు గడ్డను తొలగించమని సిఫార్సు చేసే అవకాశం ఉంది. అన్ని అసాధారణ కణాలు తొలగిపోయాయని నిర్ధారించుకోవడం మరియు గడ్డ తిరిగి రాకుండా నిరోధించడం దీని ప్రధాన లక్ష్యాలు.
చికిత్స ఎంపికలలో ఇవి ఉండవచ్చు:
శస్త్రచికిత్స ద్వారా తొలగింపు (ఎక్సిషన్) Surgical removal (excision): ఇది అత్యంత సాధారణ చికిత్స. మీ వైద్య నిపుణులు గడ్డను కత్తిరించి తీసివేస్తారు. రోగ నిర్ధారణను కూడా ధృవీకరించే బయాప్సీ సమయంలో ఇది తరచుగా జరుగుతుంది.
గీకడం మరియు కాల్చడం (ఎలక్ట్రోడెసికేషన్, క్యూరెట్టేజ్) Scraping and burning (electrodessication and curettage): ఈ చికిత్స మీ చేతులు లేదా కాళ్ళ వంటి ప్రదేశాలలో ఉండే చిన్న గడ్డల (2 సెంటీమీటర్ల లోపు) కోసం ఉద్దేశించబడింది. మీ వైద్య నిపుణులు దానిని గీకి తీసివేసి, మిగిలిపోయిన కణాలను నాశనం చేయడానికి దాని అడుగు భాగాన్ని కాల్చవచ్చు.
మోహ్స్ సర్జరీ Mohs surgery: ఈ చికిత్స పెద్ద కణితులకు (2 సెంటీమీటర్ల కంటే పెద్దవి) లేదా మీ ముఖం వంటి సున్నితమైన లేదా కనిపించే ప్రదేశాలలో ఉన్న కణితులకు చేస్తారు. మీ వైద్యుడు వీలైనంత ఎక్కువ ఆరోగ్యకరమైన చర్మాన్ని కాపాడుతూ, కణితిని పొరలు పొరలుగా తొలగిస్తారు.
ఒకవేళ సర్జరీ ఉత్తమమైన మార్గం కాకపోతే, మీ వైద్యుడు ఇమిక్విమోడ్ లేదా 5-ఫ్లోరోయురాసిల్ (5-FU) వంటి మందు పూసిన క్రీములు, కీమోథెరపీ ఏజెంట్లు లేదా కార్టికోస్టెరాయిడ్లతో ఇంజెక్షన్లు, ద్రవ నైట్రోజన్తో కణితిని గడ్డకట్టించడం లేదా ఫోటోడైనమిక్ థెరపీ అనే కాంతి చికిత్సను ఉపయోగించడం వంటి ప్రత్యామ్నాయ చికిత్సలను సిఫార్సు చేయవచ్చు.
వైద్యుడిని ఎప్పుడు కలవాలి? When should I see Doctor?
మీ చర్మంపై కొత్తగా ఏదైనా పెరుగుదల అకస్మాత్తుగా కనిపించినా లేదా వేగంగా పెరిగినా, మీరు వైద్యుడిని సంప్రదించండి. అంతా సవ్యంగా ఉందని నిర్ధారించుకోవడానికి వారు దానిని తనిఖీ చేయగలరు. ఈ గడ్డలు కొన్నిసార్లు చర్మ క్యాన్సర్ లాగా కనిపించవచ్చు. అది చిన్నదిగా అనిపించినా, దానిని చూపించుకోవడం ఉత్తమం. మీకు ఇదివరకే ఈ సమస్య ఉండి ఉంటే లేదా చికిత్స పొంది ఉంటే, మీరు సాధారణంగా సంవత్సరానికి ఒకసారి చర్మవ్యాధి నిపుణుడితో క్రమం తప్పకుండా చర్మ పరీక్షలు చేయించుకోవాలి. మీరు వైద్యుడిని సందర్శించే మధ్యలో ఏవైనా కొత్త గడ్డలు గమనించినా లేదా చికిత్స తర్వాత మీ చర్మం నయం కాకపోయినా, మీ వైద్యుడికి తెలియజేయండి.
ఇన్ఫెక్షన్ సంకేతాలైన ఈ కింది వాటిని గమనించండి:
- జ్వరం
- మానని గాయం
- చీము
- వాపు
కెరటోఅకాంథోమా ఉంటే ఏమి ఆశించవచ్చు? What can I expect if I have keratoacanthoma?
చికిత్సతో సాధారణంగా ఫలితం చాలా బాగుంటుంది. వైద్యులు తరచుగా గడ్డను సులభంగా తొలగించి, సమస్యలను నివారించగలరు. ఒకసారి తొలగించిన తర్వాత, అది అదే ప్రదేశంలో తిరిగి పెరగడం చాలా అరుదు. కానీ, తరచుగా ఎండకు గురికావడం వంటి కొన్ని ప్రమాద కారకాలు మీకు ఉంటే, భవిష్యత్తులో మరొకటి ఏర్పడవచ్చు.
- తొలగించిన తర్వాత గాయం మానడానికి సాధారణంగా కొన్ని వారాలు పడుతుంది. మీరు ఏ చికిత్సా విధానాన్ని ఎంచుకున్నా, తదుపరి సంరక్షణ (ఫాలో-అప్ కేర్) చాలా ముఖ్యం. ఇది మీ చర్మం పూర్తిగా నయమైందని మరియు గడ్డ తిరిగి రాలేదని నిర్ధారించుకోవడానికి సహాయపడుతుంది.
- మీ చర్మం నయమవుతున్నప్పుడు, గడ్డ ఉన్న చోట ఒక చిన్న పల్లం లేదా తేలికపాటి మచ్చను మీరు గమనించవచ్చు. ఆ మచ్చ మిమ్మల్ని ఇబ్బంది పెడితే, మీ చర్మాన్ని ఎలా సంరక్షించుకోవాలి మరియు కాలక్రమేణా అది మసకబారడానికి సహాయపడే మార్గాల గురించి మీ వైద్యుడితో మాట్లాడండి.
కెరటోఅకాంథోమాకు చికిత్స ఉందా? Is there a cure ?
శస్త్రచికిత్స లేదా పైన పేర్కొన్న ఇతర చికిత్సలు తరచుగా వ్యాధిని నయం చేస్తాయి. కానీ కొన్ని అరుదైన సందర్భాల్లో, అది తర్వాత మీ చర్మంలోని వేరొక భాగంలో తిరిగి రావచ్చు.
కెరటోఅకాంథోమాల నివారణ Prevention of Keratoacanthomas
ప్రతి కేసును నివారించడం సాధ్యం కాదు, కానీ ఈ క్రింది వాటిని పాటించడం ద్వారా బాధితులు ప్రమాదాన్ని తగ్గించుకోవచ్చు:
- బాధితులు ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉన్నట్లయితే, సంవత్సరానికి కనీసం ఒక్కసారైనా చర్మ పరీక్షలు చేయించుకోవడం
- చర్మాన్ని సూర్యరశ్మి నుండి రక్షించుకోవడం, టానింగ్ పరికరాలకు దూరంగా ఉండటం
- ప్రమాదాన్ని పెంచే మందులు తీసుకుంటున్నట్లయితే, మీ వైద్య నిపుణుడిని క్రమం తప్పకుండా సంప్రదించడం
- రసాయనాలతో పనిచేసేటప్పుడు వ్యక్తిగత రక్షణ పరికరాలు ధరించడం
చివరిగా.!
కెరటోఅకాంథోమా వేగంగా పెరగడం ఆందోళన కలిగించినప్పటికీ, సకాలంలో చికిత్స అందిస్తే ఫలితం చాలా సానుకూలంగా ఉంటుంది. బయాప్సీ లేకుండా ఈ కణితులను స్క్వామస్ సెల్ కార్సినోమా నుండి దాదాపుగా వేరు చేయడం సాధ్యం కాదు కాబట్టి, “గమనిస్తూ వేచి ఉండటం” అరుదుగా సిఫార్సు చేయబడుతుంది. శస్త్రచికిత్స ద్వారా కణితిని తొలగించినా లేదా ప్రత్యేక ఇంజెక్షన్ల ద్వారా చికిత్స చేసినా, రోగ నిర్ధారణను ధృవీకరించడం మరియు మచ్చలు లేదా సంభావ్య వ్యాప్తిని నివారించడమే లక్ష్యం. భవిష్యత్తులో ఇవి మరియు ఇతర చర్మ పెరుగుదలలు వచ్చే ప్రమాదాన్ని తగ్గించుకోవడానికి, బాధితులు చర్మాన్ని UV కిరణాల నుండి రక్షించుకోవడమే అత్యంత ప్రభావవంతమైన మార్గం.