పెదవులపై వచ్చే పుండ్లు, లేదా జ్వరపు బొబ్బలు, నోటి పూతలను కోల్డ్ సోర్స్ అని అంటారు. ఇది ఒక సాధారణ వైరల్ ఇన్ఫెక్షన్. ఇవి పెదవులపై మరియు వాటి చుట్టూ ఏర్పడే చిన్న, ద్రవంతో నిండిన బొబ్బలు. ఈ బొబ్బలు తరచుగా గుంపులుగా ఏర్పడి మచ్చలుగా ఉంటాయి. బొబ్బలు పగిలిన తర్వాత, ఒక పొర ఏర్పడుతుంది, అది కొన్ని రోజుల పాటు ఉంటుంది. పెదవులపై వచ్చే పుండ్లు సాధారణంగా 2 నుండి 3 వారాలలో ఎలాంటి మచ్చ లేకుండా నయమవుతాయి. ముద్దు పెట్టుకోవడం వంటి సన్నిహిత సంబంధం ద్వారా పెదవులపై వచ్చే పుండ్లు ఒకరి నుండి మరొకరికి వ్యాపిస్తాయి. ఇవి సాధారణంగా హెర్పెస్ సింప్లెక్స్ వైరస్ టైప్ 1 (HSV-1) వల్ల, మరియు అరుదుగా హెర్పెస్ సింప్లెక్స్ వైరస్ టైప్ 2 (HSV-2) వల్ల వస్తాయి.
ఈ రెండు వైరస్లు నోరు లేదా జననాంగాలపై ప్రభావం చూపుతాయి మరియు ఓరల్ సెక్స్ ద్వారా కూడా వ్యాప్తి చెందుతాయి. పుండ్లు కనిపించకపోయినా కూడా వైరస్ వ్యాపించగలదు. పుండ్లకు నివారణ లేదు, కానీ చికిత్స వాటి వ్యాప్తిని నియంత్రించడంలో సహాయపడుతుంది. వైద్యులు సూచించిన యాంటీవైరల్ మందులు లేదా క్రీములు పుండ్లు త్వరగా నయం కావడానికి సహాయపడతాయి. మరియు అవి భవిష్యత్తులో పుండ్లు తక్కువగా రావడానికి, తక్కువ కాలం ఉండటానికి మరియు తక్కువ తీవ్రతతో ఉండటానికి కూడా కారణం కావచ్చు.
లక్షణాలు Symptoms
నోటి పూతలు సాధారణంగా అనేక దశల గుండా వెళుతుంది:
- చిమచిమలాడటం మరియు దురద Tingling and itching: చాలా మందికి పెదవుల చుట్టూ ఒక రోజు పాటు దురద, మంట లేదా చిమచిమలాడటం వంటివి ఉంటాయి. ఆ తర్వాత ఒక చిన్న, గట్టి, నొప్పిగా ఉండే మచ్చ ఏర్పడి, పొక్కులు వస్తాయి.
- పొక్కులు Blisters: పెదవుల అంచుల వెంబడి తరచుగా ద్రవంతో నిండిన చిన్న పొక్కులు ఏర్పడతాయి. కొన్నిసార్లు అవి ముక్కు లేదా చెంపల చుట్టూ లేదా నోటి లోపల కనిపిస్తాయి.
- ద్రవం కారడం మరియు గట్టిపడటం Oozing and crusting: ఈ చిన్న పొక్కులు కలిసిపోయి, ఆ తర్వాత పగిలిపోవచ్చు. దీనివల్ల లోతులేని, తెరిచిన పుండ్లు ఏర్పడి, వాటి నుండి ద్రవం కారి, గట్టిపడటం జరుగుతుంది.
ఇది మీకు మొదటిసారి వచ్చిందా లేదా మళ్ళీ వచ్చిందా అనేదానిపై ఆధారపడి లక్షణాలు మారుతూ ఉంటాయి. మీకు మొదటిసారి జలుబు పుండు వచ్చినప్పుడు, వైరస్ సోకిన 20 రోజుల వరకు లక్షణాలు ప్రారంభం కాకపోవచ్చు. ఈ పుండ్లు కొన్ని రోజుల పాటు ఉంటాయి. మరియు పొక్కులు పూర్తిగా నయం కావడానికి 2 నుండి 3 వారాలు పట్టవచ్చు. ఒకవేళ పొక్కులు మళ్ళీ వస్తే, అవి తరచుగా ప్రతిసారీ అదే ప్రదేశంలో కనిపిస్తాయి మరియు మొదటిసారి వచ్చిన దానికంటే తక్కువ తీవ్రంగా ఉంటాయి.
మొదటిసారి వచ్చినప్పుడు, మీకు ఈ క్రింది లక్షణాలు కూడా ఉండవచ్చు:
- జ్వరం.
- చిగుళ్లలో నొప్పి.
- గొంతు నొప్పి.
- తలనొప్పి.
- కండరాల నొప్పులు.
- శోషరస గ్రంథులు వాపు.
5 సంవత్సరాల లోపు పిల్లలకు నోటి లోపల హెర్పెస్ పుండ్లు రావచ్చు. ఈ పుండ్లను తరచుగా నోటి పుండ్లుగా పొరబడతారు. నోటి పూతలు కేవలం శ్లేష్మ పొరకే పరిమితమవుతాయి. ఇవి హెర్పెస్ సింప్లెక్స్ వైరస్ వల్ల కలగవు.
వైద్యుడిని ఎప్పుడు సంప్రదించాలి When to see a doctor
నోటి పూతలు సాధారణంగా చికిత్స లేకుండానే తగ్గిపోతాయి. ఈ క్రింది సందర్భాలలో మీ వైద్యుడిని సంప్రదించండి:
- మీ రోగనిరోధక వ్యవస్థ బలహీనంగా ఉన్నప్పుడు.
- రెండు వారాలలో పూతలు నయం కానప్పుడు.
- లక్షణాలు తీవ్రంగా ఉన్నప్పుడు.
- నోటి పూతలు తరచుగా తిరిగి వస్తున్నప్పుడు.
- మీ కళ్ళు ఇసుక పడినట్లుగా లేదా నొప్పిగా ఉన్నప్పుడు.
కారణాలు Causes
నోటి పూతలు హెర్పెస్ సింప్లెక్స్ వైరస్ (HSV) యొక్క కొన్ని రకాల స్ట్రెయిన్ల వల్ల కలుగుతాయి. సాధారణంగా HSV-1 వల్ల పూతలు వస్తాయి. HSV-2 తరచుగా జననేంద్రియ హెర్పెస్కు కారణమవుతుంది. కానీ ఈ రెండు రకాల వైరస్లు ముద్దు పెట్టుకోవడం లేదా ఓరల్ సెక్స్ వంటి సన్నిహిత సంబంధం ద్వారా ముఖానికి లేదా జననేంద్రియాలకు వ్యాపించవచ్చు. ఇతరులతో పంచుకునే తినే పాత్రలు, రేజర్లు మరియు టవల్స్ ద్వారా కూడా HSV-1 వ్యాపించవచ్చు.
పొక్కుల నుండి చీము కారుతున్నప్పుడు పూతలు వ్యాపించే అవకాశం ఎక్కువగా ఉంటుంది. కానీ మీకు బొబ్బలు లేకపోయినా మీరు వైరస్ను వ్యాపింపజేయగలరు. పెదవులపై పుండ్లకు కారణమయ్యే వైరస్తో సోకిన చాలా మందిలో ఎప్పుడూ లక్షణాలు కనిపించవు. ఒకసారి మీకు హెర్పెస్ సంక్రమణ సోకిన తర్వాత, ఆ వైరస్ చర్మంలోని నాడీ కణాలలో దాగి ఉండి, గతంలో వచ్చిన చోటే మరొక పుండును కలిగించవచ్చు. ఈ క్రింది కారణాల వల్ల పెదవులపై పుండ్లు తిరిగి రావచ్చు:
- వైరల్ సంక్రమణ లేదా జ్వరం.
- ఋతుస్రావానికి సంబంధించిన హార్మోన్ల మార్పులు.
- ఒత్తిడి.
- అలసట.
- ఎండ లేదా గాలిలో ఉండటం.
- రోగనిరోధక వ్యవస్థలో మార్పులు.
- చర్మంపై గాయం.
ప్రమాద కారకాలు Risk factors
దాదాపు ప్రతి ఒక్కరికీ పెదవులపై పుండ్లు వచ్చే ప్రమాదం ఉంది. చాలా మంది పెద్దవారిలో, వారికి ఎప్పుడూ లక్షణాలు కనిపించకపోయినా, పెదవులపై పుండ్లకు కారణమయ్యే వైరస్ ఉంటుంది. ఈ అనారోగ్యాలు మరియు చికిత్సల వలన మీ రోగనిరోధక వ్యవస్థ బలహీనంగా ఉంటే, వైరస్ వల్ల వచ్చే సమస్యల ప్రమాదం మీకు ఎక్కువగా ఉంటుంది.
అవి:
- హెచ్ఐవి/ఎయిడ్స్.
- అటోపిక్ డెర్మటైటిస్ (తామర).
- క్యాన్సర్ కీమోథెరపీ.
- అవయవ మార్పిడి తర్వాత శరీరం తిరస్కరించకుండా నిరోధించే మందు.
సమస్యలు Complications
కొంతమందిలో, పెదవులపై పుండ్లు కలిగించే వైరస్ శరీరంలోని ఇతర భాగాలలో కూడా సమస్యలను కలిగిస్తుంది, వాటిలో ఇవి కూడా ఉన్నాయి:
- వేలికొనలు Fingertips: HSV-1 మరియు HSV-2 రెండూ వేళ్లకు వ్యాపించగలవు. ఈ రకమైన ఇన్ఫెక్షన్ను తరచుగా హెర్పెస్ విట్లో అని పిలుస్తారు. బొటనవేలు చీకే పిల్లలు తమ నోటి నుండి బొటనవేళ్లకు ఇన్ఫెక్షన్ను వ్యాపింపజేయవచ్చు.
- కళ్ళు Eyes: ఈ వైరస్ కొన్నిసార్లు కంటి ఇన్ఫెక్షన్కు కారణం కావచ్చు. పదేపదే వచ్చే ఇన్ఫెక్షన్ల వల్ల మచ్చలు మరియు గాయాలు ఏర్పడవచ్చు, ఇవి దృష్టి సమస్యలకు లేదా దృష్టి కోల్పోవడానికి దారితీయవచ్చు.
- చర్మంపై విస్తృత ప్రాంతాలు Widespread areas of skin: అటోపిక్ డెర్మటైటిస్ (ఎగ్జిమా) అనే చర్మ వ్యాధి ఉన్నవారికి, హెర్పెస్ పుండ్లు వారి శరీరం అంతటా వ్యాపించే ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉంటుంది. ఇది ఒక వైద్య అత్యవసర పరిస్థితిగా మారవచ్చు.
నివారణ Prevention
మీకు సంవత్సరానికి తొమ్మిది సార్ల కంటే ఎక్కువగా హెర్పెస్ పుండ్లు వస్తుంటే లేదా తీవ్రమైన సమస్యలు వచ్చే ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉంటే, మీ ఆరోగ్య సంరక్షణ నిపుణులు మీరు క్రమం తప్పకుండా తీసుకోవడానికి యాంటీవైరల్ మందును సూచించవచ్చు. సూర్యరశ్మి మీ హెర్పెస్ సమస్యను ప్రేరేపిస్తున్నట్లు అనిపిస్తే, హెర్పెస్ పుండు ఏర్పడే చోట సన్బ్లాక్ రాయండి. లేదా, హెర్పెస్ పుండు మళ్లీ వచ్చేలా చేసే కార్యకలాపాలు చేసే ముందు, నోటి ద్వారా తీసుకునే యాంటీవైరల్ మందును ఉపయోగించడం గురించి మీ వైద్య నిపుణులతో మాట్లాడండి.
పెదవులపై వచ్చే పుండ్లు (కోల్డ్ సోర్స్) ఇతరులకు వ్యాపించకుండా నివారించడానికి ఈ చర్యలు తీసుకోండి:
- పొక్కులు ఉన్నప్పుడు ఇతరులను ముద్దు పెట్టుకోవడం మరియు వారి చర్మం తాకడం వంటివి చేయవద్దు Avoid kissing and skin contact with people while blisters are present: పొక్కుల నుండి ద్రవం కారినప్పుడు వైరస్ చాలా సులభంగా వ్యాపిస్తుంది.
- వస్తువులను పంచుకోవడం మానుకోండి Avoid sharing items: పొక్కులు ఉన్నప్పుడు పాత్రలు, టవల్స్, లిప్ బామ్ మరియు ఇతర వ్యక్తిగత వస్తువుల ద్వారా వైరస్ వ్యాపించవచ్చు.
- మీ చేతులను శుభ్రంగా ఉంచుకోండి Keep your hands clean: మీకు పెదవులపై పుండు ఉన్నప్పుడు, మిమ్మల్ని మీరు మరియు ఇతరులను, ముఖ్యంగా శిశువులను తాకడానికి ముందు మీ చేతులను జాగ్రత్తగా కడుక్కోండి.
నిర్ధారణ Diagnosis
మీ వైద్య నిపుణులు సాధారణంగా పెదవులపై వచ్చే పుండ్లను కేవలం చూడటం ద్వారానే నిర్ధారించగలరు. నిర్ధారణను ధృవీకరించడానికి, మీ ఆరోగ్య సంరక్షణ నిపుణులు ప్రయోగశాలలో పరీక్షించడం కోసం పొక్కు నుండి ఒక నమూనాను తీసుకోవచ్చు.
చికిత్స Treatment
పుండ్లు తరచుగా 2 నుండి 4 వారాలలో చికిత్స లేకుండానే తగ్గిపోతాయి. మీ డాక్టర్ నయం అయ్యే ప్రక్రియను వేగవంతం చేసే యాంటీవైరల్ మందులను సూచించవచ్చు.
ఉదాహరణలు:
- ఎసైక్లోవిర్ (జోవిరాక్స్).
- వాలసైక్లోవిర్ (వాల్ట్రెక్స్).
- ఫామ్సిక్లోవిర్.
- పెన్సిక్లోవిర్ (డెనావిర్).
ఈ ఉత్పత్తులలో కొన్ని మాత్రల రూపంలో ఉంటాయి. మరికొన్ని క్రీములు, వీటిని రోజుకు చాలాసార్లు పుండ్లపై పూయాలి. సాధారణంగా, క్రీముల కంటే మాత్రలే బాగా పనిచేస్తాయి. చాలా తీవ్రమైన ఇన్ఫెక్షన్ల కోసం, కొన్ని యాంటీవైరల్ మందులను ఇంజెక్షన్ రూపంలో ఇవ్వవచ్చు.
జీవనశైలి, ఇంటి చిట్కాలు Lifestyle and home remedies
డోకోసనాల్ (అబ్రెవా) అనే కోల్డ్ సోర్ ఆయింట్మెంట్, పుండు మానడానికి పట్టే సమయాన్ని తగ్గించవచ్చు. లక్షణాలు కనిపించిన మొదటి సంకేతం వద్ద, ప్యాకేజీపై సూచించిన విధంగా ప్రభావిత చర్మంపై దీనిని పూయండి. పుండుపై మందును పూయడానికి దూదితో చేసిన పుల్లను ఉపయోగించండి. ఇది పుండ్లు శరీరంలోని ఇతర భాగాలకు వ్యాపించకుండా నిరోధించడంలో సహాయపడుతుంది.
కోల్డ్ సోర్ వల్ల కలిగే అసౌకర్యాన్ని తగ్గించడానికి:
- ఇతర కోల్డ్ సోర్ నివారణలను ప్రయత్నించండి Try other cold sore remedies: ప్రిస్క్రిప్షన్ అవసరం లేని కొన్ని ఉత్పత్తులలో ఆల్కహాల్ వంటి చర్మాన్ని పొడిబరిచే పదార్థం ఉంటుంది, ఇది గాయం త్వరగా మానడానికి సహాయపడుతుంది.
- లిప్ బామ్లు మరియు క్రీమ్లను ఉపయోగించండి Use lip balms and cream: జింక్ ఆక్సైడ్ క్రీమ్ లేదా సన్బ్లాక్ ఉన్న లిప్ బామ్తో మీ పెదాలను ఎండ నుండి రక్షించుకోండి. మీ పెదాలు పొడిబారితే, మాయిశ్చరైజింగ్ క్రీమ్ను పూయండి.
- కంప్రెస్ను అప్లై చేయండి Apply a compress: చల్లని, తడి గుడ్డ లక్షణాలను తగ్గించి, పొక్కులను తొలగించడంలో సహాయపడవచ్చు. లేదా నొప్పిని తగ్గించడానికి బొబ్బలపై వెచ్చని గుడ్డను ఉపయోగించి చూడండి.
- విశ్రాంతి తీసుకోవడానికి నొప్పి నివారణ మందులను ప్రయత్నించండి Rest and try pain relievers: మీకు జ్వరం ఉంటే లేదా హెర్పెస్ పుండు నొప్పిగా ఉంటే, వైద్యులు సూచించని నొప్పి నివారణ మందులను తీసుకోండి. లిడోకైన్ లేదా బెంజోకైన్ ఉన్న క్రీములు కొంత నొప్పి నివారణను అందించవచ్చు.
ప్రత్యామ్నాయ వైద్యం Alternative medicine
ప్రత్యామ్నాయ వైద్యం పెదవులపై వచ్చే పుండ్లకు సహాయపడుతుందా లేదా అనే దానిపై జరిగిన అధ్యయనాలు మిశ్రమ ఫలితాలను ఇచ్చాయి. పెదవులపై వచ్చే పుండ్ల కోసం ప్రజలు ఉపయోగించే కొన్ని పద్ధతులు:
- లైసిన్ Lysine: లైసిన్ ఒక అమైనో ఆమ్లం, ఇది నోటి ద్వారా తీసుకునే సప్లిమెంట్గా మరియు క్రీమ్గా లభిస్తుంది.
- రుబార్బ్ మరియు సేజ్ Rhubarb and sage: రుబార్బ్ మరియు సేజ్లను కలిపిన క్రీమ్, అసిక్లోవిర్ (జోవిరాక్స్) క్రీమ్ అంత ప్రభావవంతంగా ఉండవచ్చు.
- ఒత్తిడిని తగ్గించుకోవడం Stress reduction: మీ పెదవులపై పుండ్లు ఒత్తిడి వల్ల వస్తే, మీరు విశ్రాంతినిచ్చే పద్ధతులను ప్రయత్నించవచ్చు. ఉదాహరణకు, లోతైన శ్వాస వ్యాయామాలు మరియు ధ్యానం.
- ప్రొపోలిస్ Propolis: ఇది 3% ఆయింట్మెంట్గా లభిస్తుంది. దీనిని ముందుగానే మరియు తరచుగా పూసినప్పుడు, పుండ్లు ఉండే కాలాన్ని తగ్గించవచ్చు. ఈ ఉత్పత్తిని సింథటిక్ బీస్వాక్స్ అని కూడా అంటారు.
చివరిగా.!
పెదవులపై వచ్చే పుండ్లు అసౌకర్యంగా మరియు చికాకుగా ఉన్నప్పటికీ, సరైన పద్ధతితో వాటిని సాధారణంగా నియంత్రించవచ్చు. పుండ్లు మొదలయ్యే ప్రారంభ దశను గుర్తించి, వెంటనే యాంటీవైరల్ చికిత్సలను ప్రారంభించడం ద్వారా, మీరు పుండ్లు వచ్చే కాలాన్ని తగ్గించుకోవచ్చు మరియు మీ అసౌకర్యాన్ని కూడా తగ్గించుకోవచ్చు. వైరస్ మీ నాడీ కణాలలో నిద్రావస్థలో ఉంటుంది కాబట్టి, తగినంత నిద్ర, ఒత్తిడి నియంత్రణ, మరియు సూర్యరశ్మికి గురికాకుండా రక్షణ వంటి వాటి ద్వారా మీ రోగనిరోధక శక్తికి ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం భవిష్యత్తులో పుండ్లు వచ్చే తరచుదనాన్ని తగ్గించడానికి కీలకం అని గుర్తుంచుకోండి. ఒకవేళ పుండ్లు తరచుగా వస్తున్నట్లు, తీవ్రంగా ఉన్నట్లు, లేదా కళ్ల దగ్గరకు వ్యాపిస్తున్నట్లు మీరు గమనిస్తే, వైద్యులు సూచించిన యాంటీవైరల్ నిరోధక చికిత్సల గురించి తెలుసుకోవడానికి ఆరోగ్య నిపుణుడిని సంప్రదించండి.