ప్రియమైన వారు లేదా మనస్సుకు చాలా దగ్గరైన వారిని కోల్పోవడం అనేది ప్రజలు ఎదుర్కొనే అత్యంత బాధాకరమైన మరియు దురదృష్టవశాత్తు సర్వసాధారణమైన అనుభవాలలో ఒకటి. సాధారణ దుఃఖం మరియు విచారాన్ని అనుభవిస్తున్న చాలా మంది కొంతకాలం పాటు విచారం, మొద్దుబారిన భావన, అపరాధభావం మరియు కోపం వంటి వాటిని అనుభవిస్తారు. క్రమంగా ఈ భావాలు తగ్గుతాయి, మరియు ఆ నష్టాన్ని అంగీకరించి ముందుకు సాగడం సాధ్యమవుతుంది.

కొంతమందికి, నష్టం కలిగించిన భావనలు వారిని కుంగదీస్తాయి మరియు కాలం గడిచినా కూడా మెరుగుపడవు. దీనిని సంక్లిష్టమైన దుఃఖం అని అంటారు, కొన్నిసార్లు దీనిని నిరంతర సంక్లిష్ట విచార రుగ్మత (persistent complex bereavement disorder) అని కూడా పిలుస్తారు. సంక్లిష్టమైన దుఃఖంలో, బాధాకరమైన భావోద్వేగాలు చాలా కాలం పాటు తీవ్రంగా ఉంటాయి, దానివల్ల ఆ నష్టం నుండి కోలుకుని మీ సాధారణ జీవితాన్ని తిరిగి ప్రారంభించడం కష్టమవుతుంది.

వివిధ వ్యక్తులు ఈ దుఃఖానుభవంలో వివిధ మార్గాలను అనుసరిస్తారు. ఈ దశల క్రమం మరియు సమయం వ్యక్తిని బట్టి మారవచ్చు:

• వాస్తవికతను అంగీకరించడం
• బాధను అనుభవించడానికి మిమ్మల్ని మీరు అనుమతించుకోవడం
• మరణించిన వ్యక్తి ఇక లేని కొత్త వాస్తవికతకు సర్దుకుపోవడం
• ఇతర సంబంధాలను కలిగి ఉండటం

ఈ తేడాలు సాధారణమైనవే. కానీ, మీకు ప్రియమైన వారు మరణించిన ఒక సంవత్సరం తర్వాత కూడా మీరు ఈ దశల నుండి బయటపడలేకపోతే, మీకు సంక్లిష్టమైన దుఃఖం ఉండవచ్చు. అలా అయితే, చికిత్స తీసుకోండి. అది మీ నష్టాన్ని అంగీకరించి, ఆత్మస్థైర్యాన్ని మరియు శాంతిని తిరిగి పొందడంలో మీకు సహాయపడుతుంది.

లక్షణాలు                   Symptoms

ఒక ప్రియమైన వారిని కోల్పోయిన తర్వాత మొదటి కొన్ని నెలల పాటు, సాధారణ దుఃఖం యొక్క అనేక సంకేతాలు మరియు లక్షణాలు సంక్లిష్టమైన దుఃఖం యొక్క లక్షణాల మాదిరిగానే ఉంటాయి. అయితే, సాధారణ దుఃఖం యొక్క లక్షణాలు కాలక్రమేణా క్రమంగా తగ్గుముఖం పడుతుండగా, సంక్లిష్టమైన దుఃఖం యొక్క లక్షణాలు కొనసాగుతాయి లేదా మరింత తీవ్రమవుతాయి. సంక్లిష్టమైన దుఃఖం అనేది నిరంతరం కొనసాగే, తీవ్రమైన శోక స్థితిలో ఉండటం లాంటిది, ఇది మీరు కోలుకోకుండా నిరోధిస్తుంది.

సంక్లిష్టమైన దుఃఖం లక్షణాలు వీటిని కలిగి ఉండవచ్చు:

• ప్రియమైన వారిని కోల్పోయినందుకు తీవ్రమైన దుఃఖం, బాధ మరియు దాని గురించే పదేపదే ఆలోచించడం
• ప్రియమైన వారి మరణం తప్ప మరే విషయంపైనా దృష్టి పెట్టకపోవడం
• జ్ఞాపకాలపై తీవ్రంగా దృష్టి పెట్టడం లేదా వాటిని గుర్తుచేసే వాటిని అతిగా తప్పించుకోవడం
• మరణించిన వారి కోసం తీవ్రంగా మరియు నిరంతరం తపించడం లేదా విలపించడం
• మృతుని మరణాన్ని అంగీకరించడంలో సమస్యలు
• మొద్దుబారినట్లు లేదా విరక్తిగా ఉండటం
• మీ నష్టం గురించి చేదు భావన
• జీవితానికి అర్థం లేదా ప్రయోజనం లేదని భావించడం
• ఇతరులపై నమ్మకం లేకపోవడం
• జీవితాన్ని ఆస్వాదించలేకపోవడం లేదా మీ ప్రియమైన వారితో గడిపిన మంచి అనుభవాలను గుర్తుచేసుకోలేకపోవడం

మీరు ఈ క్రింది వాటిని కొనసాగిస్తే కూడా సంక్లిష్టమైన దుఃఖం సూచించబడవచ్చు:

• సాధారణ దినచర్యలను పాటించడంలో ఇబ్బంది పడటం
• ఇతరుల నుండి ఒంటరిగా ఉండటం మరియు సామాజిక కార్యక్రమాలకు దూరంగా ఉండటం
• నిరాశ, తీవ్రమైన విచారం, అపరాధ భావన లేదా ఆత్మనిందను అనుభవించడం
• మీరు ఏదో తప్పు చేశారని లేదా మరణాన్ని నివారించి ఉండవచ్చని నమ్మడం
• మీ ప్రియమైన వారు లేకుండా జీవితం జీవించడానికి యోగ్యం కాదని భావించడం
• మీ ప్రియమైన వారితో పాటు మీరు కూడా చనిపోయి ఉంటే బాగుండేదని కోరుకోవడం

వైద్యుడిని ఎప్పుడు సంప్రదించాలి       When to see a doctor

మీకు తీవ్రమైన దుఃఖం ఉండి, మీ పనులలో సమస్యలు మెరుగుపడకపోతే, మీ వైద్యుడిని లేదా మానసిక ఆరోగ్య నిపుణుడిని సంప్రదించండి. మీ ప్రియమైనవారు మరణించిన తర్వాత కనీసం ఒక సంవత్సరం.

ఆత్మహత్య ఆలోచనలు వస్తుంటే    If you have thoughts of suicide

సంక్లిష్టమైన దుఃఖంతో బాధపడేవారు ఆత్మహత్య గురించి ఆలోచించవచ్చు. మీరు ఆత్మహత్య గురించి ఆలోచిస్తుంటే, మీరు విశ్వసించే వారితో మాట్లాడండి. మీరు ఆత్మహత్యకు పాల్పడాలని భావిస్తే, వెంటనే స్థానిక అత్యవసర సేవల నంబర్‌కు కాల్ చేయండి.

కారణాలు                           Causes

సంక్లిష్టమైన దుఃఖానికి కారణం ఏమిటో తెలియదు. అనేక మానసిక ఆరోగ్య రుగ్మతల మాదిరిగానే, దీనిలో మీ పరిసరాలు, మీ వ్యక్తిత్వం, వారసత్వ లక్షణాలు మరియు మీ శరీరం యొక్క సహజ రసాయన నిర్మాణం ఉండవచ్చు.

ప్రమాద కారకాలు            Risk factors

సంక్లిష్టమైన దుఃఖం మహిళలలో మరియు వృద్ధాప్యంలో ఎక్కువగా సంభవిస్తుంది. సంక్లిష్టమైన దుఃఖం వచ్చే ప్రమాదాన్ని పెంచే కారకాలు:

• కారు ప్రమాదం వల్ల మరణం, లేదా ప్రియమైన వారి హత్య లేదా ఆత్మహత్య వంటి ఊహించని లేదా హింసాత్మక మరణం
• పిల్లల మరణం
• మరణించిన వ్యక్తితో సన్నిహిత లేదా ఆధారపడిన సంబంధం
• సామాజిక ఒంటరితనం లేదా మద్దతు వ్యవస్థ లేదా స్నేహాలను కోల్పోవడం
• గతంలో డిప్రెషన్, వియోగ ఆందోళన లేదా పోస్ట్-ట్రామాటిక్ స్ట్రెస్ డిజార్డర్ (PTSD) ఉండటం
• దుర్వినియోగం లేదా నిర్లక్ష్యం వంటి బాధాకరమైన బాల్య అనుభవాలు
• తీవ్రమైన ఆర్థిక ఇబ్బందులు వంటి ఇతర ప్రధాన జీవిత ఒత్తిళ్లు

సంక్లిష్టతలు                 Complications

సంక్లిష్టమైన దుఃఖం మిమ్మల్ని శారీరకంగా, మానసికంగా మరియు సామాజికంగా ప్రభావితం చేస్తుంది. సరైన చికిత్స లేకుండా, సంక్లిష్టతలలో ఇవి ఉండవచ్చు:

• డిప్రెషన్
• ఆత్మహత్య ఆలోచనలు లేదా ప్రవర్తనలు
• PTSDతో సహా ఆందోళన
• నిద్రకు తీవ్రమైన ఆటంకాలు
• గుండె జబ్బులు, క్యాన్సర్ లేదా అధిక రక్తపోటు వంటి శారీరక అనారోగ్యాల ప్రమాదం పెరగడం
• రోజువారీ జీవితం, సంబంధాలు లేదా పని కార్యకలాపాలలో దీర్ఘకాలిక ఇబ్బంది
• మద్యపానం, నికోటిన్ వాడకం లేదా మాదకద్రవ్యాల దుర్వినియోగం

నివారణ                     Prevention

సంక్లిష్టమైన దుఃఖాన్ని ఎలా నివారించాలో స్పష్టంగా తెలియదు. సంక్లిష్టమైన దుఃఖం వచ్చే ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉన్న వ్యక్తులు, నష్టం జరిగిన వెంటనే కౌన్సెలింగ్ తీసుకోవడం సహాయపడవచ్చు. అంతేకాకుండా, తమ ప్రియమైనవారికి అంతిమ దశలో సంరక్షణ అందిస్తున్న సంరక్షకులు, మరణానికి మరియు దాని భావోద్వేగ పరిణామాలకు సిద్ధపడటానికి సహాయపడే కౌన్సెలింగ్ మరియు మద్దతు నుండి ప్రయోజనం పొందవచ్చు.

• మాట్లాడటం Talking: మీ దుఃఖం గురించి మాట్లాడటం మరియు ఏడవడానికి మిమ్మల్ని మీరు అనుమతించుకోవడం కూడా, మీరు మీ విచారంలోనే కూరుకుపోకుండా నిరోధించడంలో సహాయపడుతుంది. అది ఎంత బాధాకరమైనప్పటికీ, చాలా సందర్భాలలో, మీరు ఆ బాధను అనుభూతి చెందడానికి మిమ్మల్ని మీరు అనుమతిస్తే, అది తగ్గడం ప్రారంభమవుతుందని నమ్మండి.
• మద్దతు Support: మీ దుఃఖాన్ని అధిగమించడంలో మీకు సహాయపడటానికి కుటుంబ సభ్యులు, స్నేహితులు, సామాజిక మద్దతు సమూహాలు మరియు మీ సంఘాలు వంటివన్నీ మంచి మార్గాలు. జీవిత భాగస్వామి లేదా బిడ్డ మరణం వంటి ఒక నిర్దిష్ట రకమైన నష్టంపై దృష్టి సారించిన మద్దతు సమూహాన్ని మీరు కనుగొనగలిగే అవకాశం ఉంది. స్థానిక వనరులను సిఫార్సు చేయమని మీ వైద్యుడిని అడగండి.
• శోకసముద్ర కౌన్సిలింగ్ Bereavement counseling: నష్టం జరిగిన వెంటనే కౌన్సెలింగ్ ద్వారా, మీరు మీ నష్టానికి సంబంధించిన భావోద్వేగాలను అన్వేషించవచ్చు మరియు ఆరోగ్యకరమైన ఎదుర్కొనే నైపుణ్యాలను నేర్చుకోవచ్చు. ఇది ప్రతికూల ఆలోచనలు మరియు నమ్మకాలు అధిగమించడం కష్టమయ్యేంత బలమైన పట్టు సాధించకుండా నిరోధించడంలో సహాయపడవచ్చు.

నిర్ధారణ                     Diagnosis

దుఃఖించడం అనేది ప్రతి వ్యక్తికి చాలా వ్యక్తిగతమైన ప్రక్రియ. సాధారణ దుఃఖం ఎప్పుడు సంక్లిష్ట దుఃఖంగా మారుతుందో నిర్ణయించడం కష్టంగా ఉంటుంది. సంక్లిష్ట దుఃఖాన్ని నిర్ధారించడానికి ఎంత సమయం గడవాలి అనే దానిపై మానసిక ఆరోగ్య నిపుణుల మధ్య ప్రస్తుతం ఏకాభిప్రాయం లేదు. మీ ప్రియమైన వారి మరణం తర్వాత నెలలు గడిచినా దుఃఖ తీవ్రత తగ్గకపోతే, దానిని సంక్లిష్ట దుఃఖంగా పరిగణించవచ్చు.

ఏడాది దాటిన తర్వాత కూడా దుఃఖం తీవ్రంగా, నిరంతరంగా మరియు బలహీనపరిచే విధంగా కొనసాగినప్పుడు, కొంతమంది మానసిక ఆరోగ్య నిపుణులు దానిని సంక్లిష్ట దుఃఖంగా నిర్ధారిస్తారు. సంక్లిష్ట దుఃఖానికి మరియు తీవ్రమైన డిప్రెషన్‌కు మధ్య చాలా సారూప్యతలు ఉన్నాయి, కానీ స్పష్టమైన తేడాలు కూడా ఉన్నాయి. కొన్ని సందర్భాల్లో, క్లినికల్ డిప్రెషన్ మరియు సంక్లిష్ట దుఃఖం రెండూ కలిసి సంభవిస్తాయి. సరైన చికిత్స కోసం సరైన నిర్ధారణ పొందడం చాలా అవసరం, కాబట్టి తరచుగా సమగ్రమైన వైద్య మరియు మానసిక పరీక్ష నిర్వహిస్తారు.

చికిత్స                     Treatment

మీకు ఏ చికిత్స ఉత్తమంగా పనిచేస్తుందో నిర్ణయించడానికి, మీ డాక్టర్ లేదా మానసిక ఆరోగ్య నిపుణులు మీ నిర్దిష్ట లక్షణాలను మరియు పరిస్థితులను పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు.

సైకోథెరపీ          Psychotherapy

సంక్లిష్ట దుఃఖానికి తరచుగా ‘సంక్లిష్ట దుఃఖ చికిత్స’ అనే ఒక రకమైన సైకోథెరపీతో చికిత్స చేస్తారు. ఇది డిప్రెషన్ మరియు PTSD కోసం ఉపయోగించే సైకోథెరపీ పద్ధతుల మాదిరిగానే ఉంటుంది, కానీ ఇది ప్రత్యేకంగా సంక్లిష్ట దుఃఖం కోసం ఉద్దేశించబడింది. ఈ చికిత్సను వ్యక్తిగతంగా లేదా సమూహంగా చేసినప్పుడు ప్రభావవంతంగా ఉంటుంది.

చికిత్స సమయంలో, మీరు ఈ క్రింది వాటిని చేయవచ్చు:

• సంక్లిష్టమైన దుఃఖం గురించి మరియు దానికి ఎలా చికిత్స చేస్తారో తెలుసుకోవచ్చు
• దుఃఖ ప్రతిచర్యలు, సంక్లిష్టమైన దుఃఖ లక్షణాలు, మీ నష్టానికి సర్దుకుపోవడం మరియు మీ జీవిత లక్ష్యాలను పునర్నిర్వచించుకోవడం వంటి అంశాలను అన్వేషించవచ్చు
• మీ ప్రియమైన వారి చిత్రాలు మరియు ఆలోచనల వల్ల కలిగే బాధను తగ్గించుకోవడానికి, వారితో ఊహాత్మక సంభాషణలు జరపవచ్చు మరియు వారి మరణం జరిగిన పరిస్థితులను తిరిగి వివరించవచ్చు
• ఆలోచనలు మరియు భావోద్వేగాలను అన్వేషించి, వాటిని విశ్లేషించుకోవచ్చు
• సమస్యలను ఎదుర్కొనే నైపుణ్యాలను మెరుగుపరుచుకోవచ్చు
• నింద మరియు అపరాధ భావనలను తగ్గించుకోవచ్చు
• సంక్లిష్టమైన దుఃఖంతో పాటు సంభవించే డిప్రెషన్ లేదా PTSD వంటి ఇతర మానసిక ఆరోగ్య పరిస్థితులను పరిష్కరించడంలో ఇతర రకాల సైకోథెరపీ మీకు సహాయపడగలదు.

మందులు                            Medications

సంక్లిష్టమైన దుఃఖానికి చికిత్స చేయడానికి మానసిక వైద్య మందుల వాడకంపై బలమైన పరిశోధన చాలా తక్కువగా ఉంది. అయితే, క్లినికల్ డిప్రెషన్‌తో పాటు సంక్లిష్టమైన దుఃఖం ఉన్నవారికి యాంటీడిప్రెసెంట్లు సహాయపడవచ్చు.

చివరిగా.!

తీవ్రమైన నష్టం తర్వాత దానిని ఎదుర్కోవడం అనేది చాలా వ్యక్తిగత ప్రయాణం, కానీ ఆ బాధ మిమ్మల్ని పూర్తిగా ఆవరించి, ముందుకు సాగకుండా నిరోధించవచ్చు. అప్పుడు, ఆ భారాన్ని మీరు ఒంటరిగా మోయాల్సిన అవసరం లేదని గుర్తించడం ముఖ్యం. సంక్లిష్టమైన దుఃఖం అనేది ఒక గుర్తింపు పొందిన వైద్యపరమైన అనుభవం, అంతేగాని వ్యక్తిగత వైఫల్యం కాదు. వృత్తిపరమైన మద్దతు, ప్రత్యేకమైన చికిత్స మరియు సామాజిక అనుసంధానం ద్వారా దీనికి చక్కగా చికిత్స చేయవచ్చు. మీ ప్రియమైన వారిని కోల్పోయి నెలలు గడిచినా లేదా సంవత్సరాలు గడిచినా, మీ భావోద్వేగాలను విశ్లేషించుకోవడానికి, మీ కొత్త వాస్తవానికి అలవాటు పడటానికి, మరియు చివరికి ప్రశాంతమైన క్షణాలను కనుగొనడానికి ఎల్లప్పుడూ ఒక అవకాశం ఉంటుంది. మీకు అత్యంత సన్నిహిత వ్యక్తులు వారి పనులు వారు చేసుకోవడానికి ఇబ్బంది పడుతున్నా లేదా నిరంతర, తీవ్రమైన దుఃఖాన్ని అనుభవిస్తున్నా, వారికి మానసిక వైద్య చికిత్స అవసరం. వారి శ్రేయస్సును తిరిగి పొందడానికి మరియు స్వస్థత మార్గాన్ని కనుగొనడానికి మానసిక ఆరోగ్య నిపుణుడిని సంప్రదించడం అనేది ఒక కీలకమైన మొదటి అడుగు.